Asya'nın Müthiş Kargo Ağı: Moğol Yam Sistemi

Moğol Kargo Sistemi: Yam

Asya'nın Müthiş Kargo Ağı: Moğol Yam Sistemi

Günümüzde bir paketimiz geciktiğinde veya internetimiz yavaşladığında sinirleniyoruz. Ancak 13. yüzyılda, bir mesajın dünyanın bir ucundan diğerine gitmesi aylar, hatta yıllar sürüyordu. Ta ki Moğollar gelip dünyayı "hız" ile tanıştırana kadar.

📍 Nedir Bu Yam Sistemi?

Cengiz Han tarafından kurulan Yam (Örtöö), tarihin ilk gerçek küresel iletişim ağıdır. Bu sistem, imparatorluğun her köşesine yayılmış, birbirine yaklaşık 40-50 kilometre mesafede bulunan binlerce istasyondan oluşuyordu.

⚡ Nasıl Çalışıyordu?

Sistem, basit ama kusursuz bir mantığa dayanıyordu: Tazelenme.

Hızlı Değişim: Bir haberci, atını son hızla sürerek bir sonraki istasyona ulaşırdı. Orada hiç vakit kaybetmeden dinlenmiş, enerjik bir ata biner ve yoluna devam ederdi.

Kesintisiz Yolculuk: Haberciler bazen atın üzerinde uyuyabilecek kadar antrenmanlıydı. Kar, yağmur veya savaş; hiçbir şey Yam habercisini durduramazdı.

Paiza (Diplomatik Dokunulmazlık): Habercilerin taşıdığı bu özel plakalar, onlara geçiş önceliği ve her türlü kaynağa erişim hakkı veriyordu. Bir nevi "evrensel pasaport" gibiydi.

🌍 Dünyaya Etkisi

Yam sistemi sadece askeri emirleri taşımadı; İpek Yolu üzerindeki ticaretin güvenliğini sağladı ve doğu ile batı arasındaki bilgi akışını başlattı. Marco Polo, Çin’e ulaştığında bu sistemin hızı karşısında hayrete düşmüş ve bunu "dünyanın en büyük mucizesi" olarak tanımlamıştı.

#Moğolİmparatorluğu

#YamSistemi

#CengizHan

#AsyaTarihi

#TarihiLojistik

#İpekYolu

#HaberleşmeTarihi

#EğlenceliTarih

#OrtaÇağİnterneti