Palermo İslam Mimari Mirası | Müslüman Arap Dönemi Yapı Kalıntıları ve Etkileri
Palermo İslam Mimari Mirası
831–1072 Müslüman Arap Hakimiyeti Dönemine Ait Doğrudan Kalıntılar ve Müslüman Arap Ustalar Tarafından İnşa Edilen Yapılar
Palermo (Arapça: بالرم / Balarm), 831'den 1072'ye kadar Sicilya Emirliği'nin başkenti olarak hüküm sürmüştür. Bu dönemde şehirde 300'den fazla küçük cami ve bir büyük cuma camisi bulunuyordu. Ancak Norman fethinden sonra çoğu yapı yıkılmış veya kiliseye dönüştürülmüştür. Günümüze ulaşan doğrudan Müslüman Arap dönemi kalıntıları azdır; fakat Müslüman Arap ustaların Norman hükümdarlar için inşa ettiği yapılar, İslam mimarisinin Sicilya'daki izlerini canlı tutmaktadır.
1. Müslüman Arap Döneminden Doğrudan Kalıntılar
Palermo Katedrali – Kur'an Yazılı Sütun
Doğrudan Kalıntı Kufi Hat SanatıKatedralin ana girişindeki sol sütun, Müslüman Arap hakimiyeti döneminde burada bulunan Büyük Cami (Cami' al-Kebir)'nin kalıntısıdır. Sütun üzerinde Kufi hatla yazılmış bir Kur'an ayeti yer alır.
Bu sütun, 1072'de Normanlar tarafından caminin kiliseye çevrilmesiyle birlikte korunmuştur. Yazıtın "çiçekli Kufi" (floriated kufic) tarzı, Müslüman Arap Sicilya döneminde yaygın olan bir hat sanatı örneğidir. Katedralin bulunduğu alan, Müslüman Arap hakimiyetinden önce bir Bizans bazilikasıydı; 831'de camiye, 1072'de kiliseye dönüştürülmüş, 1184'te ise bugünkü katedral inşa edilmiştir.
Kalsa (al-Khalisa) Mahallesi
Doğrudan Kalıntı Şehir Planlaması937 yılında inşa edilen bu sur içi mahalle, Müslüman Arap Sicilya'nın idari merkeziydi. Arapça الخلاصة (al-Khalisa – "seçilmiş/özel") adını taşır.
- İçindeki yapılar: Sultan sarayı, hamam (hammam), cami, kışla, cephanelik ve hükümet daireleri
- İbn Haukul (10. yüzyıl) burada 300'den fazla küçük cami (mescid) ve bir büyük cuma camisi olduğunu kaydetmiştir
- Bugün sokak düzeni ve mahalle yapısı Müslüman Arap dönemini yansıtır; ancak orijinal yapıların çoğu kaybolmuştur
- İbn Cübeyr (12. yüzyıl) bu bölgeyi "görkem ve zenginlikle donatılmış" olarak tanımlamıştır
La Favara Kalesi (al-Fawwara)
Doğrudan Kalıntı Tam Müslüman Arap YapısıPalermo yakınlarındaki bu kale, Arapça "fışkıran pınar" anlamına gelen الفورة adını taşır. Emir Ca'fer'in (997–1019) ikametgahıydı.
- Sicilya'da günümüze ulaşan iki tamamen Müslüman Arap yapıdan biridir
- Norman Kralı Roger tarafından restore edilmiş ve içine küçük bir kilise eklenmiştir
- Kalenin adını taşıyan sokak tabelası hala mevcuttur
Palazzo Chiaramonte – Müslüman Arap Emirliği Kalıntıları
Doğrudan Kalıntı ArkeolojikBugün Palermo Üniversitesi'nin kullandığı bu binanın bodrum katında, Sicilya Müslüman Arap Emirliği'ne ait mimari kalıntılar bulunmaktadır. Bu kalıntılar, Müslüman Arap dönemine ait inşaat tekniklerini ve malzeme kullanımını gösteren nadir somut kanıtlardan biridir.
Santa Maria dell'Incoronata – Hipostil Salon
Doğrudan Kalıntı Cami PlanıBu şapelin ibadet salonu, bir caminin namaz odasını andıran hipostil (sütunlu) plana sahiptir. Müslüman Arap döneminden kalma nadir iç mekan örneklerinden biridir ve İslam mimarisinde yaygın olan sütunlu salon geleneğini yansıtır.
2. Müslüman Arap Ustalar Tarafından İnşa Edilen Yapılar
Bu yapılar Müslüman Arap hakimiyeti döneminden sonra inşa edilmiştir; ancak Müslüman Arap mimarlar ve ustalar tarafından yapılmıştır ve İslam mimarisinin özelliklerini taşır.
Zisa Sarayı (al-Aziz)
Müslüman Arap Usta Eseri İslam Sanatı MüzesiAdı Arapça "görkemli/muhteşem" anlamına gelen العزيز'den gelir. 12. yüzyılda Kral I. William için Mağribli Müslüman Arap ustalar tarafından inşa edilmiştir.
- Mağrib tarzı bahçe düzeni ve havuzlu serinletme sistemi
- İç mekan süslemelerinde İslam sanatı motifleri
- Bugün İslam Sanatı Müzesi olarak hizmet verir
- Bulunduğu "Genoardo" avlanma alanının adı, Arapça جنة الأرض (Cennet-i Arz – "Dünya Cenneti") tamlamasından türemiştir
Cuba Sarayı (al-Qubba)
Müslüman Arap Usta Eseri Kubbe Mimarisı1180'de Kral II. William tarafından yaptırılmıştır. Adı Arapça قبة (kubbe) kelimesinden gelir.
- Mısır ve 11. yüzyıl Mağrib mimarisiyle bağlantılıdır
- Oymalarında ve simetrik tasarımlarında Fatımî mimari etkileri göze çarpar
- İlginçtir ki, bu saray Müslümanların Sicilya'dan kovulduğu dönemde inşa edilmiştir; bu durum siyasi iktidar ile kültürün gelişimi arasındaki ayrımı gösterir
Palatina Şapeli – Muqarnas Tavan
Müslüman Arap Usta Eseri Muqarnas / MukarnasNorman Sarayı içindeki bu şapelin tavanı, İran'dan getirilen Fatımî tarzı muqarnas (stalaktit kubbe) süslemeleriyle kaplıdır.
- Ahşap kafesler üzerine sıva ile yapılmıştır
- Tavandaki resimlerde: türbanlı satranç oyuncuları, fil üzerindeki kadınlar, deve üzerindeki savaşçılar gibi Pers ve Hint efsanelerinden sahneler
- İslam mimarisinin Sicilya'daki en görkemli örneklerinden biridir
- 1132'de başlanmış, 1149'da tamamlanmıştır
San Giovanni degli Eremiti
Müslüman Arap Usta Eseri Kubbe Mimarisı1136'da Roger II'nin emriyle Müslüman Arap işçiler tarafından inşa edilmiştir.
- Haç planlı yapı, uzun kolunda üç kubbe, avluda bir kubbe ve kubbeli bir çan kulesiyle süslenmiştir
- Fransız yazar Guy de Maupassant 1885'te bu yapı için "Bağdat veya Şam'da bile rahatça yer alabilir" demiştir
- Doğu kanadındaki çift nefli salon Müslüman Arap döneminden kalma bir camiyi andırır
- Kırmızı kubbeleri Ortadoğu İslam mimarisini çağrıştırır
San Cataldo Kilisesi
Müslüman Arap Usta Eseri Kırmızı Kubbe1160'ta Amiral Giorgio Majone tarafından yaptırılmıştır.
- Üç kırmızı kubbesi, sivri tepeli kuleleri, sağır kemerleri ve kübik şekilleriyle dikkat çeker
- Arap-Norman mimarisinin en güzel örneklerinden biridir
- UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alır
Kaybolan Müslüman Arap Dönemi Yapıları
10. ve 12. yüzyıl Müslüman Arap coğrafyacılarının tanımladığı birçok yapı günümüze ulaşamamıştır:
- Büyük Cuma Camisi (Cami' al-Kebir): Palermo Katedrali'nin yerindeydi, 1072'de kiliseye çevrildi
- İbn Sıklab Camii: Lattarini semtinde, parfümçüler pazarı (suq al-attarin) yakınındaydı
- 300'den fazla küçük cami (mescid): İbn Haukul'a göre Palermo'da 300 küçük cami vardı; Norman fethinden sonra çoğu yıkılmıştır
- Emir sarayı, hamamlar, medreseler: Kalsa bölgesindeki çoğu yapı zamanla kaybolmuştur
Yorumlar
Yorum Gönder