XVIII. Yüzyılda Osmanlı Devleti ve Dünya
XVIII. Yüzyılda Osmanlı Devleti ve Dünya
XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin siyasi, askerî, sosyal ve ekonomik durumunu, dönemin küresel gelişmeleriyle birlikte şu başlıklar altındadır:
Siyasi ve Askerî Mücadeleler: Avusturya ve Rus Çarlığı ile yapılan savaşlar çoğunlukla kaybedilmesine rağmen, Osmanlı Devleti üç kıtadaki geniş toprakları ve gücüyle dönemin en büyük devletlerinden biri olma özelliğini korumuştur.
Lale Devri (1718-1730): Dış politikadaki barış ortamı sayesinde Avrupalı devletlerle diplomatik ilişkiler yeniden yapılandırılmış; toplumsal, kültürel ve sanatsal alanda önemli dönüşümler yaşanmıştır.
Küresel ve Çevresel Gelişmeler: Lizbon ve İstanbul depremleri idari ve ekonomik yıkımlara yol açarken, Sanayi Devrimi ticaret, ulaşım ve yaşam tarzlarını kökten değiştirmiştir.
Merkezî Otorite ve İç Sorunlar: Sadrazamların sorumlulukları artmış; uzun süren savaşlar, hazinenin boşalması ve asayişin bozulması merkezî otoriteyi sarsmıştır.
Askerî Durum (Yeniçeri Gözüyle): Avrupalıların askerî mühendislikte, silahlarda ve savaş düzenlerinde ilerlemesi, Osmanlı ordusunun yenilik çabalarına rağmen savaşları kazanmayı zorlaştırmıştır.
Ekonomik ve Toplumsal Bunalım (Çiftçi Gözüyle): Tımar sisteminin bozulması, mültezimlerin baskısı, sürekli hâle gelen avarız vergileri ve Celâli isyanları halkın can ve mal güvenliğini tehdit ederek göçlere neden olmuştur.
Osmanlı'nın Güç Kaybetme Nedenleri Üzerine Kısa Özet
Ders kitabımızda sadrazam, yeniçeri ve çiftçi üzerinden oluşturulan metinde Osmanlı Devleti’nin duraklama ve gerileme dönemine girmesini sadrazam, yeniçeri ve çiftçi olmak üzere üç farklı karakterin gözünden değerlendirmekte ve ağırlıklı olarak Çiftçi'nin görüşlerinin imparatorluğun çöküşünü anlamak için en ikna edici temel olduğunu savunmaktadır.
Ana gerekçeler şu başlıklar altında toplanmaktadır:
Üretim ve Sosyal Yapının Çöküşü: Tımar sisteminin yerini alan İltizam sistemi, üreticiyi mültezimlerin baskısı altında bırakmış ve ekonomik temelleri sarsmıştır.
Güvenlik ve "Büyük Kaçgun": Celâli isyanları ve asayiş sorunları nedeniyle halkın topraklarını terk etmesi tarımsal üretimi durdurmuş ve vergi gelirlerini bitirmiştir.
Aşırı Vergilendirme: Olağanüstü durumlarda alınan avarız vergilerinin sürekli hâle getirilmesi halkı yoksullaştırmış, devletin kendi altındaki ekonomik zemini oymasına yol açmıştır.
Özetle: Yeniçeri teknik eksikliklerden, sadrazam ise yönetimsel zafiyetlerden bahsederken; çiftçi devletin asıl temelini oluşturan insan ve toprak arasındaki bağın koptuğunu gözler önüne sermektedir. Toplumsal düzen ve üretim yapısı çöktüğünde diğer krizlerin çözülmesi imkânsız hâle gelmektedir.
Yorumlar
Yorum Gönder