Yumuşama Dönemi Türkiye (Türk-Yunan İlişkileri, Ermeni Meselesi)

Türk – Yunan İlişkileri

a) Kıbrıs Sorunu

•  Kıbrıslı Rumlar 1950’lerde BM’ye başvurmuşlar ve kendi geleceklerini tayin haklarını istemişlerdir.
•  İstekleri kabul görmeyince EOKA terör örgütü kurulmuş ve Türklere karşı saldırmışlardır.
•  Kıbrıslı Türkler de kendilerini korumak için önce VOLKAN TEŞKİLATI‘nı sonra da TÜRK MUKAVEMET TEŞKİLATI‘nı (TMT) kurmuşlardır.
•  BM ve NATO’nun girişimleri ile Türkiye-Yunanistan-İngiltere arasında 11 Şubat 1959’da Zürih Antlaşması imzalanmıştır.
•  Sonrasında Londra Antlaşması imzalanmış ve Kıbrıs Cumhuriyeti kurulmuştur (19 Şubat 1959)

Buna göre;

1) Kıbrıs bağımsız cumhuriyettir. Cumhurbaşkanı Rum, yardımcısı da Türk olacaktır.

2) Resmi dil Türkçe ve Rumca’dır.

3) Temsilciler Meclisi’nin %70’i Rum, % 302u Türklerden oluşacaktır.

4) Hükümette 7 Rum, 3 Türk bakan olacaktır.

5) Kıbrıs’ın 20 bin kişilik ordusunun % 60’ı Rum, % 40’ı Türk askerler bulunacaktır.

6) Türkiye, Yunanistan, İngiltere ve Kıbrıs Cumhuriyeti arasında karşılıklı garanti sağlanacaktır.

7) Savunma, maliye ve dışişleri bakanlarından biri Türk olacaktır.

•  1963’te Rumlar AKRİTAS PLANI ile Türkleri Kıbrıs’tan atmaya çalıştılar.
•  Cumhurbaşkanı Makarios, Garanti Antlaşması’nı tek taraflı iptal etti.
•  Türkiye de Kıbrıs’a müdahale etme kararı aldı.
•  1964’teki Türk müdahalesi ABD Başkanı Jhonson’un mektubu ile ertelendi.

Kıbrıs Barış Harekatı (20 Temmuz 1974-Ayşe Tatile Çıksın)

•  Rum Milli Muhafız Ordusu 15 Temmuz 1974’te Makarios’u devirerek EOKA’cı Nicos Sampson’u cumhurbaşkanı yaptı
•  Kıbrıs’taki Türk halkının güvenliğini tesis etmek ve ENOSİS’e engel olmak için Barış Harekatı gerçekleştirildi.

Not : Türkiye’nin harekatına Mutlu Barış Harekatı denildi.

Kıbrıs Türk Federe Devleti(KTFD)

•  13 Şubat 1975’te kuruldu.
•  1977’de Rauf Denktaş ile Makarios arasında bağımsız ve bağlantısız, iki toplumlu Kıbrıs Cumhuriyeti’nin anlaşması imzalandı.
•  Taraflar BM’nin kontrolünde 1980’e kadar sürdü (ama bir sonuç alınamadı)

b) Ege Adaları Sorunu

b1) Ege Adalarının Silahlandırılması:

•  Lozan’a göre Ege adaları Yunanistan tarafından silahlandırılmayacaktı. Kıbrıs Krizi sırasında Yunanistan adaları silahlandırmıştır.

b2) Kıta Sahanlığı Sorunu :

•  Yunanistan’ın Ege’de petrol arama ruhsatı vererek Ege’de karasularını kendi lehine genişletmeye çalışması üzerine çıktı.

b3) Karasuları Sorunu :

•  Yunanistan karasularını 6 milden 12 mile çıkarmak isteyince sorun çıktı.
•  Türkiye bu durumu savaş nedeni saymıştır.

b4) Ege Hava Kontrol Sahası Sorunu (FIR Hattı-Uçuş Bilgi Bölgesi)

•  Yunanistan’ın Ege adaları üzerindeki milli hava sahası yüksekliği ve uçakların Ege’den uçarken Atina’ya mı yoksa İstanbul’a mı bilgi verecekleri meselesidir.

2) Ermeni Terör Örgütü (ASALA)

•  1975’te Lübnan’da kuruldu. Amacı bağımsız bir Ermeni devleti ve 1915’te olduğu iddia edilen Ermeni soykırımını kabul ettirmek ve tazminat-toprak almaktı.
•  Ermeni teröristler 110 terör olayını 21 ülkede gerçekleştirdiler. Terör olaylarında 42 Türk diplomatı ve 4 yabancı hayatlarını kaybetti.