Arjantin Tarihi: Kısa ve Öz | Sömürgecilikten Peronizme Temel Dönüm Noktaları

Arjantin Tarihi: Sömürgecilikten Peronizme Temel Dönüm Noktaları

**Arjantin tarihi**, yüzlerce yıllık İspanyol egemenliği geçmişi, bağımsızlık mücadeleleri ve 20. yüzyılı şekillendiren **Peronizm** gibi çalkantılı siyasi hareketlerle doludur. Güney Amerika'nın en büyük uluslarından birinin kimliğinin nasıl oluştuğunu temel dönemlere ayırarak özetliyoruz.

1. İspanyol Yönetimi ve Río de la Plata Valiliği (1516–1810)

Buenos Aires, İspanyol yönetiminin önemli merkeziydi.

• Keşif: Bölgeye ilk gelen Avrupalı, 1516'da Río de la Plata'ya ulaşan Juan Díaz de Solís'ti.
• Sömürgecilik: Başlangıçta Cuzco ve Lima merkezli Peru Genel Valiliği'ne bağlı olan bölge, 1776'da Buenos Aires merkezli Río de la Plata Genel Valiliği olarak ayrıldı. Bu, modern Arjantin'in siyasi sınırlarının temelini attı.

2. Bağımsızlık ve Altın Çağ (1810–1930)

Napolyon'un İspanya'yı işgali, bağımsızlık hareketlerini tetikledi.

• Mayıs Devrimi (1810): Buenos Aires'teki yerel yönetim, İspanyol Valisini devirdi.
• Bağımsızlık İlanı (1816): Tucumán Kongresi, **Arjantin'in bağımsızlığını** resmen ilan etti. General **José de San Martín**, kurtuluş savaşlarına liderlik etti.
• Ekonomik Yükseliş: 1880'den sonra, tarım ürünleri ihracatı ve Avrupa'dan gelen büyük göç dalgası (özellikle İtalyan ve İspanyol), ülkeyi dünyanın en zengin ekonomilerinden biri haline getirdi. Buenos Aires, kültürel ve mimari açıdan hızla gelişti.

3. Peronizm, Darbeler ve Diktatörlükler (1930–1983)

1930'daki ilk askeri darbe, Arjantin'de siyasi istikrarsızlık çağını başlattı.

Juan Perón ve Evita Etkisi

**Juan Domingo Perón**, 1946'da Başkan seçildi ve sosyal adalet, ekonomik bağımsızlık ve siyasi egemenliğe dayanan **Peronizm** ideolojisini kurdu. Eşi **Eva Perón** (Evita), işçi sınıfı arasında devasa bir destek sağladı ve siyasi bir simge haline geldi.

Kirli Savaş ve Malvinas

• Askeri Cuntalar: 1955, 1966 ve 1976'da olmak üzere birçok kez askeri yönetimler iktidara geldi.
• Kirli Savaş (1976-1983): Son askeri diktatörlük,ABD nin destek ve yönlendirmesiyle rejim muhaliflerini hedef alan sistematik bir terör kampanyası başlattı. Binlerce insan kaçırıldı ve öldürüldü (**Desaparecidos**).
• Malvinas/Falkland Savaşı (1982): Cuntanın popülaritesini artırma girişimi olan bu savaş, İngiltere karşısında alınan yenilgiyle sonuçlandı ve rejimin çöküşünü hızlandırdı.

4. Demokrasiye Dönüş ve Günümüz Arjantin'i

1983'te sivil yönetime geçiş, Arjantin'in kalıcı demokratik dönemi oldu.

• Ekonomik Zorluklar: Demokrasiye rağmen ülke, dış borç, yüksek enflasyon ve siyasi kutuplaşma gibi kronik ekonomik sorunlarla mücadele etmeye devam etti (Örn: 2001-2002 Corralito krizi).
• Kültür ve Kimlik: Arjantin, tüm zorluklara rağmen Latin Amerika'nın önde gelen kültürel güçlerinden biri olmaya devam etmektedir; Tango, futbol (**Messi**) ve edebiyatıyla dünya çapında tanınır.

Sonuç

**Arjantin tarihi**, büyük potansiyel ve dramatik düşüşlerin iç içe geçtiği bir hikayedir. Geçmişindeki mücadeleler, bugünkü dinamik ve tutkulu Arjantin kimliğini şekillendiren temel taşlardır.

---

Daha fazla oku: Peronizm nedir? Juan Perón'un mirası...

Etiketler: Arjantin Tarihi, Peronizm, Evita, Güney Amerika, Tarih Blogu