Baal : Putperestlerin/ Çok Tanrıcıların Baş Tanrısı
Baal (veya Baʿal), antik Yakın Doğu’nun (özellikle Kenan (Fenike), Ugarit ve Suriye bölgelerinin en önemli putlarından/heykellerinden biridir. Adı Sami dillerinde “efendi, sahip, lord, rab” anlamına gelen bir unvan olup, zamanla belirli bir putun adı haline gelmiştir. Çoğu zaman Baal denildiğinde akla gelen asıl figür, fırtına, yağmur, şimşek ve bereket putu Hadad’dır (Baal Hadad olarak da anılır).
Baal’in Temel Özellikleri ve Rolü
- Fırtına ve yağmur putudur. Gökgürültüsü onun sesi, yıldırım ise silahı olarak görülürdü; “bulutların üzerinde binici” diye anılırdı putperestler tarafından.
- Putperestlerin Bereket ve tarım putuydu.. Yağmuru getirerek ekinlerin büyümesini, hayvanların ve insanların doğurganlığını sağladığına inanırlardı.
- Ölen ve dirilen bir put olarak taparlardı. Mitolojide ölüm putu Mot ile savaşır, ölür (kuraklık dönemi) ve yeniden dirilir (yağmurlu mevsim).
- Simgesi genellikle boğa idi (güç, bereket ve kudret sembolü). Boynuz sembolizmi burada göze çarpar.
Baal Döngüsü (Ugarit Tabletleri – KTU 1.1–1.6)
Ugarit’te (MÖ 1400-1200 civarı) bulunan kil tabletler sayesinde en detaylı mitoloji/ putperestlerine geçmişe dair uydurdukları masallar bilinir:
- Baal vs. Yam (Deniz Putu) En yüce put El, oğlu Yam’ı (deniz/chaos) evrenin kralı ilan eder. Baal buna karşı çıkar. Zanaat putu Kothar-wa-Khasis’in yaptığı sihirli sopalarla Yam’ı yener ve denizlerin efendisi olur. Bu, kaosla düzeni kurma mücadelesini anlatır.
- Baal’ın Sarayı İnşası Zaferden sonra Baal kendi tapınağını ister. Bütün putperestlikerde olduğu gibi burdada sapık bir ilişki olarak kız kardeşi aynı zamanda âşığı Anat ve annesi Asherah, Baş Put El’i ikna eder. Tapınak inşa edilir, pencere açılır ve yağmurlar başlar; bereket döner.
- Baal vs. Mot (Ölüm Tanrısı)
Baal, Mot’u (yeraltı, ölüm, kuraklık) davet eder ama yutulur ve ölür. Dünya kuraklığa teslim olur. Sapık bir ilişki olan Kız kardeşi/sevgilisi Anat, sözde Ölüm Putu Mot’u bulur ve onu parçalar:
- Kılıçla doğrar,
- Elekle savurur,
- Ateşte yakar,
- Değirmen taşlarıyla öğütür,
- Tarlaya serper. Bu eylemle sözde Ölüm’ü yok eder, Baal dirilir, yağmurlar geri gelir ve doğa canlanır. Bu döngü, her yıl mevsimlerin (kuraklık → yağmur → bereket) putperestik /politeistik açıklamasıdır.
Tapınma Biçimleri
- Yüksek tepelere “yüksek yerler” denilen sunaklar kurulurdu. Bu sunaklarda Epstein adasında olduğu gibi bebekler öldürülürdü. Ve Baal putuna kurban edilirdi.
- Putlar genellikle boğa boynuzlu insan şeklinde veya doğrudan boğa figürü olurdu.
- Bereket ayini adını verdikleri sözde ayinlerde en sapkın cinsel ilişkiler yapılırdı Epsteinde olduğu gibi.
Farklı Putperest / Politeist Kültürlerdeki İsimleri
- Ugarit: Baal Hadad
- Fenike(Kenan / Doğu Akdeniz): Baal Şamen (göklerin efendisi)
- Kartaca: Baal Hammon (eşi Tanit)
- Babil etkisi: Bel (Marduk’un öncülü sayılır)
Yahudilik ve Hristiyanlık’taki Yeri
İncil’de Baal tapınması İsrailoğulları’nın en büyük günahlarından biri olarak gösterilir. Ne var ki Yahudilerin pek çoğu bu müşrikçe işi yaparak hem Allah'ı hem de Putperestlerin Putu Baal'i razı etme yoluna gitmişlerdir.
Peygamber Hz. İlyas’ın Baal putperest ileri gelenleriyle yaptığı meşhur karşılaşma (1. Krallar 18) şöyledir:
- Üç yıl kuraklık olur.
- Hz. İlyas, Karmel Dağı’nda halkı toplar.
- 450 Baal putperest başkanları boğa hazırlar, ateş yakmadan dua eder, dans eder, kendilerini keser ama ateş gelmez.
- Hz. İlyas tek dua eder: Gökten ateş iner, ıslak sunağı bile yakar.
- Halk “RAB Tanrı’dır!” der, Baal putperest başkanları öldürülür ve yağmur başlar.
Bu olay, tek tanrı inancının olan Tevhidî imanın putperestliğe /politeizme karşı zaferini kesin hale getirmiştir. Zaten tarih boyunca her zaman putperestler/ politeistler neticede yenilmş ve Hak galip gelmiştir. Allah'tan başka Galip yoktur.La Ğalibe İllallah.
Hristiyanlıkta Baal Putu
İncil’de Ekron şehrinin putu Baal-Zebub (“Sineklerin Efendisi”) olarak anılır (2. Krallar 1). Orijinal Put olarak kendi kendine verdiği unvan Baal-Zebul (“Yüce Efendi”) iken, ancak tevhid ehli Yahudiler tarafından hakkettiği yeri kendisine göstermek için “sineklerin lordu” şeklinde değiştirildiği düşünülür, tıpkı İslamiyette cahiliye döneminde kendisine Ebul Hikmet denilen Ebu Cehil'e İslamiyette hakketiği yeri göstermek için söylendiiği gibi.
Yeni Ahit’te (Matta 12:24, Markos 3:22) Beelzebul “şeytanların prensi” olarak geçer.
Ortaçağ Hristiyan dinibiliminde (Ars Goetia, grimuarlar gibi kaynaklarda) Baal/Bael, şeytan hiyerarşisinde önemli bir figür olur: 72 şeytanın birincisi, 66 lejyon yöneten bir Şeytani kral olarak tasvir edilir. Bazı geleneklerde Lucifer/Satan’ın yardımcısı veya ikinci en güçlü şeytan figürü olarak yer alır.
Lucifer ile doğrudan aynı varlık değildir. Lucifer, İşaya 14:12’deki “sabah yıldızı” ifadesinden (Venüs gezegeni) türeyen ve Hristiyan yorumlarda düşmüş başmelek/Şeytan olarak anlaşılmıştır. Baal ise putperestlerin baş putudur . Böyle olunca şeytanların en üstlerinden biri olarak görülmesi gayet normaldir.
Kur'an-ı Kerim'de Baal Putu
Kur'an'da Baal ismi, Saffat Suresi'nde Hz. İlyas'ın kavmine yaptığı tebliğ anlatılırken geçer. Hz. İlyas, halkının bu puta tapmasını ve gerçek yaratıcıyı terk etmesini şu şekilde eleştirir:
"Siz Baal’e mi tapıyorsunuz ve yaratıcıların en güzelini mi terk ediyorsunuz? O sizin de Rabbiniz, önceki atalarınızın da Rabbidir." (Saffat Suresi, 125-126. Ayetler)
Bu ayetlerde geçen "Baal" kelimesi hakkında müfessirler iki temel görüş ileri sürmüştür:
Özel bir put ismi: Dönemin halkı tarafından kutsal sayılan, altından yapılmış büyük bir heykel.
Kelime anlamı: Bazı Arap lehçelerinde "Baal" kelimesi "Rab" veya "Sahip" anlamına gelir. Ayetteki kullanımın, halkın o puta tanrılık vasfı yüklemesine bir atıf olduğu düşünülür.
Tefsir ve Hadis Kaynaklarında Detaylar
Hadis kaynaklarında ve İslami tarih kitaplarında Baal putuna dair şu detaylar öne çıkar:
Bölge: Baal'in merkezi olarak Lübnan'daki bugünkü Baalbek şehri gösterilir. Şehrin isminin de bu puttan geldiği bilinir.
Betimleme: Tefsir kaynaklarında (örneğin Taberi ve İbn Kesir) bu putun som altından yapıldığı, çok büyük olduğu ve dört yüzü olduğu yazılıdır.
Mitolojik düşünceleri: Halkın bu puta kurbanlar kestiği, yağmur ve bereket beklediği anlatılır. Hz. İlyas, onları bu sahte tanrıdan uzaklaştırıp tek olan Allah'a davet etmiştir.
#epstein
Yorumlar
Yorum Gönder