Şeyh Hayat el-Harrânî (K.S.) Kimdir? Hayatı ve Türbesi

 

Şeyh Hayat el-Harrânî Kimdir? Hayatı ve Türbesi

Şeyh Hayat bin Kays el-Harrânî (asıl adıyla Şeyh Yahya Hayat b. Abdülaziz), 12. yüzyılda yaşamış büyük bir İslam alimi, mutasavvıf ve velidir. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte ömrünün elli yıla yakınını Şanlıurfa’nın Harran ilçesinde geçirmiş ve 1185 (Hicri 581) yılında burada vefat etmiştir.

Hayatı ve İlmi Şahsiyeti

Harran’da yetişip burada irşad faaliyetlerini sürdürdüğü için "Harrânî" nisbesiyle, örnek şahsiyetinden ötürü ise "Şeyhu'l-Kıdve" lakabıyla anılmıştır. Hakikat ilimlerinde derinleşmiş, dönemin önde gelen tasavvuf erenleri arasında yer almıştır. Cömertliği, ibadete düşkünlüğü ve güzel ahlakıyla tanınır.

Tarihi Şahsiyetlerle Münasebeti

Zamanın önemli devlet adamları ve komutanları Şeyh Hayat el-Harrânî’yi ziyaret ederek duasını almışlardır. Halep Hükümdarı Nureddin Mahmud Zengi ve Kudüs fatihi Selahaddin Eyyubi, Haçlılara karşı yürüttükleri mücadelelerde ve sefer öncesinde hazretin irşadından ve hayır duasından istifade etmişlerdir.

Tasavvuftaki Yeri ve Tasarrufu

İslam tasavvuf geleneğinde ve menakıbnamelerde (örneğin Ebu Abdullah el-Kureşî’nin beyanlarında), vefatından sonra da manevi tasarrufunun ve kerametlerinin devam ettiğine inanılan dört büyük veliden biri (Seyyid Abdülkadir Geylani, Maruf-i Kerhi ve Ukayl-i Münbeci ile birlikte) olarak kabul edilir.

Mimarisi ve Günümüzdeki Durumu

Türbesi ve adını taşıyan cami, Şanlıurfa'nın Harran ilçesinde, tarihi surların dış kısmında yer alır. Evliya Çelebi Seyahatname’sinde bölge halkının ve çöl Araplarının ona duyduğu derin hürmetten bahseder. Günümüzde türbe ve cami kompleksi, Şanlıurfa ve Harran’ı ziyaret eden Müslümanların en çok uğradığı önemli turizm merkezlerinden biridir.