1960 Sonrası Türk Dış Politikası: Gelişmeler ve Analizler | Dersimiz Tarih

 

1960 Sonrası Türk Dış Politikası 

#tarih, #türkdışpolitikası, #kıbrısmeselesi, #çağdaştarih, #eğitim, #dersimiztarih, #kıbrısbarışharekatı, #diplomasi, #yks2026, #türkyunanilişkileri, #johnsonmektubu

1960 Sonrası Türk Dış Politikası Çalışma Kağıdı

Bu çalışma kağıdı, Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi dersi müfredatına uygun olarak, 1960'lı yıllardan itibaren Türkiye'nin uluslararası ilişkilerde izlediği yolu ve karşılaştığı temel krizleri özetlemektedir.

1. Çok Boyutlu Dış Politika ve Kıbrıs Meselesi

1960 öncesi dönemde büyük oranda Batı ve ABD eksenli olan Türk dış politikası, 1964 yılındaki Johnson Mektubu ile ciddi bir kırılma yaşamıştır. ABD Başkanı'nın Türkiye'nin Kıbrıs'a müdahalesini engellemeye çalışan sert tavrı, Türkiye'nin müttefiklik ilişkilerini sorgulamasına neden olmuştur.

Önemli Kilometre Taşları:

• 1974 Kıbrıs Barış Harekatı: Garantörlük hakları kullanılarak icra edilen harekat, Türk dış politikasının en kararlı adımlarından biridir.
• 1975-1978 ABD Silah Ambargosu: Harekat sonrası uygulanan kısıtlamalar, Türkiye'nin kendi savunma sanayisini kurma zorunluluğunu doğurmuştur.

2. Ege Sorunları ve Türk-Yunan İlişkileri

Ege Denizi üzerindeki hakimiyet alanları, Türkiye ve Yunanistan arasında 1960'lardan bu yana gerginlik kaynağıdır:

• Kıta Sahanlığı: Deniz yatağı ve altındaki kaynakların paylaşımı.
• Karasuları: Yunanistan'ın karasularını 12 mile çıkarma çabası (Türkiye tarafından savaş sebebi/casus belli sayılmaktadır).
• Fır Hattı (Uçuş Bilgi Bölgesi): Ege hava sahasındaki kontrol yetkisi tartışmaları.

3. Orta Doğu, SSCB ve Yumuşama (Detant) Dönemi

Soğuk Savaş'taki yumuşama süreciyle birlikte Türkiye; SSCB, Arap ülkeleri ve Balkan komşularıyla ilişkilerini dengelemeye çalışmıştır. 1969'da İslam Konferansı Örgütü'ne (günümüzde İİT) üye olunması bu stratejinin bir parçasıdır.

Önemli Kavramlar Tablosu

Kavram	Açıklama
Casus Belli	Savaş Sebebi (Örn: Ege'de 12 mil iddiası).
ASALA	70'li ve 80'li yıllarda Türk diplomatları hedef alan terör örgütü.
Ankara Anlaşması (1963)	Türkiye ile AET (Avrupa Birliği) arasındaki ortaklık temelidir.

English Summary (Summary for Global Readers)

Since the 1960s, Turkish foreign policy has evolved into a multi-dimensional strategy due to regional crises like Cyprus and the shifting dynamics of the Cold War. The 1974 Cyprus operation and subsequent US embargo encouraged Turkey to develop a more independent defense industry and diverse diplomatic ties.

© 2026 Dersimiz Tarih - Eğitim Materyalleri