Kesnizani Tarikatı Tarihi: Direnişten İşgale, Halk Desteğinden Zayıflamaya

Kesnizani Tarikatı: Direnişten İşgale, Halk Desteğinden Zayıflamaya

❓ Kesnizani tarikatı Irak tarihindeki yeri nedir?

Kesnizani tarikatı, Kadiri geleneğine bağlı bir tasavvufî hareket olarak 19. yüzyılda Süleymaniye’de ortaya çıkmıştır. Kürt Barzinci aşiretine mensup Kesnizani ailesi tarafından kurulmuş, hem Sünni hem Şii müritleri kabul ederek mezhepler üstü bir söylem geliştirmiştir. İngiliz işgaline karşı direnişten Saddam dönemi devlet kademelerine nüfuz etmeye kadar farklı dönemlerde etkinlik göstermiştir.

❓ ABD’nin Irak işgaline yardım ettiği iddiası ne kadar doğrudur?

Bu iddia halk arasında yaygın olsa da kesin belgelerle kanıtlanmamıştır. Zaten bu tarz ilişkilerin kanıtlanması da mümkün değildir.Şeyh Muhammed el‑Kesnizani’nin ABD ile temas kurduğu ve müritlerini direnişten uzak tuttuğu söylentileri vardır. Akademik çevreler bunu kanıtlanmamış bir yorum olarak değerlendirip temize çıkarmaya çalışsa da halkın gözünde işgalin kolaylaşması tarikatın “işbirliği” yaptığı fikri hakimdir.

❓ İşgalden sonra ABD ile nasıl bir işbirliği yaptı?

İşgal sonrası dönemde tarikat, ABD destekli yeni düzenle uyumlu hareket etti. Müritlerin Amerikan askerlerine direnmemeleri için yönlendirildiği iddia edilmiştir. Ayrıca tarikat, Irak Ulusal Birlik Partisi adıyla siyasete girmiş, ABD’ye yakın bir çizgi izlemiştir. Ancak bu parti, işgale verdiği destek sebebiyle halk desteği sınırlı kaldığı için etkili olamamıştır.

❓ Bugün Irak’ta halk arasında desteği ne durumdadır?

Kuzey Irak’ta (Süleymaniye çevresi) hâlâ güçlü bir mürit ağı vardır. Ancak Bağdat, Musul ve güney bölgelerde halk desteği belirgin şekilde azalmıştır. ABD ile işbirliği iddiaları ve siyasi geçmişi nedeniyle halkın gözünde güven kaybetmiştir. Mistisizm ve sosyal yardımlaşma faaliyetleriyle dini tabanını korusa da genel itibarı zayıflamıştır.

❓ Irak siyasetinde hangi partiyle temsil ediliyor?

Kesnizani tarikatı Irak Ulusal Birlik Partisi ile temsil edilmektedir. Ancak bu parti seçimlerde etkisiz kalmış, parlamentoda güçlü bir temsil elde edememiştir. İktidarla ilişkisi uyumlu ama bağımlı bir çizgide ilerlemiştir. Bu nedenle her ülkede var olan bazı tabela partilerine benzer bir konumdadır.

❓ Sonuç olarak nasıl bir tablo ortaya çıkıyor?

ABD işgaliyle uyumlu tavrı kısa vadede tarikatı korumuş olsa da uzun vadede halk desteğini ve siyasi gücünü kaybetmiştir. Bugün hâlâ Irak’ın en büyük tasavvufî hareketlerinden biri olarak varlığını sürdürmekteyse de eski saygın hurmetli halinden eser kalmamış siyasi ve toplumsal açıdan güdükleşmiş ve zayıflamış bir yapı haline gelmiştir.

---

📌 Daha Fazla İçerik ve İletişim

• 🌐 Blog: Dersimiz Tarih
• 🐦 Twitter: @ilahiler2133o
• 📘 Facebook: Sami Aksoy
• ▶️ YouTube: Sami Aksoy Kanalı
• 📱 Android Uygulama: Dersimiz Tarih App

Tarihin coğrafyası yoktur; dünyanın neresinde yaşanmış olursa olsun, her an Dersimiz Tarih'te hayat bulur.