Bir Başkadır Benim Memleketim Şarkısının Tarihi Kökenleri

 Bugünkü bildiğimiz “Bir Başkadır Benim Memleketim” adlı şarkının melodisi, aslında bir Yahudi / Yidiş halk ezgisine dayanır; Türkiye’deki popüler Türkçe versiyonuysa 1972’de Ayten Alpman tarafından, Fikret Şeneş’in Türkçe sözleriyle seslendirildi ve 1974’te geniş kitlelerce tanındı. 

Detaylandırayım:

Melodinin kökeni: Araştırmalar ve popüler kaynaklar, şarkının müziğinin Yidiş (Doğu Avrupa Yahudi) bir halk ezgisine veya ona dayanan düzenlemelere uzandığını gösteriyor. Orijinal formu 20. yüzyıl başlarına, Yitzchak Reyz / Moyshe Nadir gibi Yidiş şair-bestecilerin dönemine bağlanıyor; ezginin farklı versiyonları ve kayıtları tarih içinde yayıldı. 

Türkiye’deki versiyon: Türkiye’deki meşhur “Bir Başkadır Benim Memleketim” kaydı 1972'de Ayten Alpman tarafından yayınlandı; Türkçe sözleri ünlü söz yazarı Fikret Şeneş yazdı. Plağın ilk çıkışı büyük ilgi görmese de, 1974 Kıbrıs Harekatı sırasında TRT’de sıkça çalınınca şarkı çok popüler oldu. 

Neden karışıklık oluyor: Şarkının “Türk melodisi” olup olmadığı üzerine kafa karışıklığı, aynı ezginin farklı coğrafyalarda farklı sözlerle ve dil/etiketlerle söylenmiş olmasından kaynaklanıyor. Bazı yazılar ve söyleşiler şarkının kaynağını açıkça Yahudi / Yidiş geleneğine bağlarken, halk hafızasında şarkı Ayten Alpman ve Fikret Şeneş’in versiyonuyla özdeşleştiği için “yerli” bir marş gibi algılanabiliyor.