İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye: Siyasi, Ekonomik ve Sosyal Gelişmeler

-


İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye: Siyasi, Ekonomik ve Sosyal Gelişmeler

İkinci Dünya Savaşı Sürecinde Türkiye: Genel Bir Bakış

İkinci Dünya Savaşı (1939-1945), Türkiye'nin fiilen cephede yer almadığı ancak etkilerini en ağır şekilde hissettiği bir dönem olmuştur. İsmet İnönü yönetimindeki Türkiye, "aktif tarafsızlık" politikasıyla ülkeyi savaşın yıkımından korumaya çalışmıştır.

1. Siyasi Gelişmeler: Aktif Tarafsızlık ve Denge Politikası

Türkiye, savaş boyunca hem Müttefik hem de Mihver devletlerle diplomatik ilişkilerini sürdürmüştür. Bu dönemin öne çıkan siyasi olayları şunlardır:

  • Denge Stratejisi: İngiltere ve Fransa ile ittifak kurulurken, Almanya ile saldırmazlık paktı imzalanarak stratejik bir denge gözetilmiştir.
  • Milli Şef Dönemi: Savaşın olağanüstü koşulları, tek parti rejiminin otoritesini pekiştirmiş ve devlet yönetiminde merkeziyetçilik artmıştır.
  • Çok Partili Hayata Geçişin Ayak Sesleri: Savaşın sonunda Batı bloğuna yakınlaşma isteği, 1945'te çok partili sisteme geçiş sürecini başlatmıştır.

2. Ekonomik Gelişmeler: Kıtlık, Vergiler ve Müdahale

Savaşın en zorlu sınavı ekonomi alanında verilmiştir. Üretimin düşmesi ve seferberlik ilan edilmesi, Türkiye ekonomisini derinden sarsmıştır.

  • Milli Korunma Kanunu (1940): Hükümete ekonomiye müdahale yetkisi verilmiş; fiyat kontrolü ve stokçulukla mücadele edilmeye çalışılmıştır.
  • Varlık Vergisi (1942): Savaş zenginliğini vergilendirmek amacıyla çıkarılan bu kanun, özellikle azınlıklar üzerinde büyük bir mali baskı oluşturmuştur.
  • Ekmek Karnesi Uygulaması: Temel gıda maddelerinde yaşanan kıtlık nedeniyle ekmek gibi ürünler karneye bağlanmıştır.
  • Toprak Mahsulleri Vergisi: Köylüden alınan bu vergi, tarım kesiminde büyük bir huzursuzluğa yol açmıştır.

3. Sosyokültürel Gelişmeler: Eğitim ve Toplumsal Hayat

Savaşın gölgesinde Türkiye, modernleşme ve eğitim hamlelerine devam etmiştir.

  • Köy Enstitüleri (1940): Kırsal kalkınmayı sağlamak amacıyla kurulan bu okullar, dönemin en özgün eğitim projesi olmuştur.
  • Karartma Uygulamaları: Olası hava saldırılarına karşı şehirlerde geceleri ışık yakma yasağı getirilmiş, bu durum sosyal hayatı kısıtlamıştır.
  • Basın ve Sansür: Savaş haberlerinin toplum üzerindeki etkisini kontrol etmek amacıyla basın üzerinde sıkı bir denetim mekanizması kurulmuştur.

Sonuç: Türkiye, İkinci Dünya Savaşı'nı büyük bir diplomasi başarısıyla silahlı çatışmaya girmeden tamamlamış; ancak ekonomik ve toplumsal maliyetler savaş sonrası dönemde Demokrat Parti'nin iktidara gelmesine zemin hazırlamıştır.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Yüzyıl Hesaplamaları

-
Resim
 Milattan Sonraki tarihler için aşağıdaki şekilde hesaplarız. Tarihimiz eğer iki basamaklı veya tek basamaklı ise 1. yüzyıldır. Örnek: 59 ⇒ 1. yy 7⇒ 1. yy 87 ⇒ 1. yy Tarihimiz eğer üç basamaklı ise yüzler basamağına 1 ekliyoruz. Örnek: 600 ⇒ 6 + 1 = 7. yy 857 ⇒ 8 + 1 = 9. yy 0-25 yüzyılın 1. çeyrek 25-50 yüzyılın 2.çeyrek 50-75 yüzyılın 3.çeyrek 75-100 yüzyılın 4.çeyrek 0-50 yüzyılın ilk yarısı 50- 100 yüzyılın ikinci yarısı Yüzyılın hangi yarısında olduğunu öğrenmek için verilen yılın son iki rakamına bakmak gerekir. son iki rakama göre; M.Ö 0-49 II. yarı 50-99 I. yarı Aynı şekilde verilen yılın kaçıncı çeyrekte olduğunu görmek için yine son iki rakama bakılır. son iki rakama göre; M.Ö 0-24 IV. çeyrek 25-49 III. çeyrek 50-74 II. çeyrek 75-99 I. çeyrek Soru: MÖ 1383 yılı, kaçıncı yüzyıl...
Devamını Oku

Hz. Peygamberin Temsil Görevi

-
Hz. Muhammed’in (s.a.v.) Temsil Görevi Hz. Muhammed’in (s.a.v.) bir diğer görevi ise temsildir. Temsil sözlükte “simge, örnek olma, belirgin özellikleri ile yansıtma, birinin veya bir topluluğun adına davranma” gibi anlamlara gelir. Hz. Muhammed (s.a.v.), gerek ümmeti gerekse tüm insanlık için dinî ve dünyevi konularda en güzel örnek olmuştur. Kur’an-ı Kerim’de  “İçinizde Allah’ın lütfuna ve ahiret gününe umut bağlayanlar, Allah’ı çokça ananlar için hiç şüphe yok ki Resulullah’ta güzel bir örneklik vardır.”  ayetiyle bu konuya dikkat çekilmiştir. Hz. Peygamber de  “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim. ”buyurarak temsil görevine işaret etmiştir. Kur’an’ın ilk muhatabı olan Hz. Peygamber onu en iyi şekilde anlamış ve yaşamıştır. Böylece söz, fiil ve davranışlarıyla insanlara örnek olmuştur. Onun ahlakını en güzel şekilde tarif eden kişi, Hz. Aişe (r.a.) olmuştur. Hz. Peygamber’in ahlakının nasıl olduğunu sorulduğunda Hz. Aişe (r.a.): “Siz hiç Kur’an okumuyor m...
Devamını Oku

OSMANLI’DA SÖZLÜ VE YAZILI KÜLTÜR

-
Sözlü kültür Eski Türk destanlarında, şiirlerinde yer alan  temalar  Osmanlıların kuruluş döneminde Rumeli’ye gerçekleştirdiği fetih hareketlerine de yansımıştır. Osmanlı esnaf teşkilatı içinde yetişen saz şairleri  bu  sözlü kültürü devam ettirmişlerdir.Örnek: Köroğlu. XV. yüzyıldan itibaren en çok görülen sözlü edebiyat ürünü halk hikâyeleridir. Örnek:  Ferhat ile Şirin, Arzu ile Kamber . Ayrıca  Yazıcıoğlu Mehmed’in Hz. Muhammed’i anlatan Muhammediyye,  Kur’an-ı Kerim’den sonra en çok okunan kitap olmuştur. Köy seyirlik oyunları, kukla, karagöz, meddah ve orta oyunu, sözlü kültürel geleneğin en zengin unsurlarını taşıyan tiyatro örnekleridir. Edirne ve Topkapı saraylarında başlatılan helva sohbetleri de bir başka sözlü kültür geleneği olarak Osmanlı’daki üst ve orta sınıfı bir araya getirmiştir.  Türkülerin, ilahilerin, marşların söylendiği, oyunların oynandığı bu toplantılar XX. yüzyılın ilk yarısına kadar sürmüştür. Yazılı K...
Devamını Oku