Yumuşama Dönemi Türk Dış Politikası

 Yumuşama (Detant) Dönemi, Türk dış politikasının sadece Batı odaklı olmaktan çıkıp çok yönlü bir anlayışa evrildiği, ancak Kıbrıs gibi kronik sorunlarla da yüzleştiği kritik bir süreçtir.

🇹🇷 Yumuşama Dönemi Türk Dış Politikası

1. Türk-Amerikan İlişkileri ve Krizler

Bu dönemde Türkiye’nin Batı ile ilişkileri, özellikle ABD ile yaşanan "güven bunalımları" üzerinden şekillenmiştir.

 * Johnson Mektubu (1964): Türkiye’nin Kıbrıs’a müdahale kararını engellemek için ABD Başkanı Johnson tarafından yazılan kaba üsluplu mektup. Türkiye’de büyük bir hayal kırıklığı yaratmış ve "çok yönlü dış politika" arayışını başlatmıştır.

 * Haşhaş Ekimi Sorunu (1971): ABD, uyuşturucu kaçakçılığını önlemek bahanesiyle Türkiye’den haşhaş ekimini yasaklamasını istemiştir. Bu durum iç politikada egemenlik tartışmalarına yol açmıştır.

 * ABD Silah Ambargosu (1975-1978): 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı ambargodur. Türkiye buna karşılık ülkedeki Amerikan üslerini (İncirlik hariç) kapatmıştır.

2. Kıbrıs Sorunu ve Barış Harekâtı

Dönemin en sıcak gündemi Kıbrıs adasındaki Türklerin güvenliği ve adanın statüsüdür.

 * Enosis: Kıbrıs'ın Yunanistan’a bağlanma idealidir.

 * EOKA: Kıbrıslı Türkleri hedef alan Rum terör örgütüdür.

 * Kıbrıs Barış Harekâtı (20 Temmuz 1974): Rum kesiminde EOKA lideri Nikos Sampson’un darbe yaparak yönetimi ele geçirmesi üzerine Türkiye, "Garanti Antlaşması"na dayanarak harekâtı gerçekleştirmiştir.

 * Sonuç: 1983 yılında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) ilan edilmiştir. İlk Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş olmuştur.

3. Türk-Yunan İlişkilerindeki Diğer Sorunlar

Kıbrıs dışında Ege Denizi üzerinde şu dört temel sorun yaşanmıştır:

 * Kıta Sahanlığı Sorunu: Ege deniz tabanındaki doğal kaynakların paylaşımı.

 * Karasuları Sorunu: Yunanistan’ın karasularını 6 milden 12 mile çıkarma isteği (Türkiye bunu "savaş sebebi" - casus belli saymıştır).

 * Hava Sahası (FIR Hattı) Sorunu: Ege üzerindeki uçuş kontrol bölgeleri tartışması.

 * Ege Adalarının Silahlandırılması: Yunanistan’ın Lozan’a aykırı olarak adaları tahkim etmesi.

4. Ermeni Terörü ve ASALA

1970’lerin ortalarından itibaren ortaya çıkan ASALA terör örgütü, sözde soykırım iddialarını dünyaya duyurmak için Türk diplomatlara suikastlar düzenlemiştir. Bu saldırılar, Türk dış politikasında diplomatik güvenliği en öncelikli konu haline getirmiştir.