Pinyanişi Aşireti ( Kürt)Tarihi -Dersimiz Tarih
Pinyanişi (Pinyaşin) Aşireti’nin Tarihi
Dersimiz Tarih Blogu için hazırlanmış detaylı bir inceleme.
Köken ve Kuruluş
XIII. yüzyılda Hakkâri aşireti ikiye ayrıldı: Pinyanişi ve Ertuşi. 1548’de Hakkâri Emirliği’nin bölünmesiyle Pinyanişi Beyliği kuruldu. Başkent Salmas oldu. Beyliğin liderliğini Şahkulu Oğulları üstlendi.
Osmanlı-Safevî Çatışmalarında Rolü
Pinyanişi Beyliği, Osmanlı ve Safevîler arasında sınır gücü olarak kritik rol oynadı. 1635 Revan Seferi sırasında Osmanlı ordusuna destek vererek Safevîleri ağır yenilgiye uğrattılar. 1823’te İran’ın Salmas’ı ele geçirmesiyle beylik sona erdi.
Sosyal ve Kültürel Yapı
- Göçebe kollar: Hayvancılık ve yaylak-kışlak düzeni.
- Yerleşik kollar: Tarım ve ticaret.
- Medrese geleneği: Dini eğitimde önemli rol oynadılar.
- Dil kullanımı: Ana dil Kurmançî, İran’daki kollarında Sorani, Anadolu’daki bazı kollarında ise Zazaca dili ile temas görülür.
Millî Mücadele Döneminde
1914–1924 arasında Rus işgali, İngiliz politikaları ve Nesturi ayaklanmalarıyla çalkalanan bölgede Pinyanişi aşireti Osmanlı ve TBMM hükümetine bağlı kaldı. İngilizlerin Kürdistan planlarına karşı Ankara hükümetini desteklediler. Nesturi ayaklanmalarına karşı devletin yanında yer aldılar. Böylece Doğu Anadolu’nun elde tutulmasına katkı sağladılar.
PKK’ya Karşı Mücadele
1980’lerden itibaren devletin kurduğu köy koruculuğu sistemine en güçlü destek veren aşiretlerden biri oldular. Yüksekova ve Çukurca hattında PKK’ya karşı silahlı mücadele yürüttüler. Bu süreçte aşiret içinde şehitler verildi, devletle bağları daha da güçlendi.
Özet Tablo
| Dönem | Rolü | Sonuç |
|---|---|---|
| XIII. yy | Hakkâri aşiretinin bölünmesi | Pinyanişi ve Ertuşi ortaya çıktı |
| 1548 | Pinyanişi Beyliği kuruldu | Salmas başkent oldu |
| 1635 | Revan Seferi | Safevî ordusu yenildi |
| 1823 | İran Salmas’ı aldı | Beylik sona erdi |
| 1914–1924 | Millî Mücadele’de TBMM yanında | İngiliz ve Nesturi planlarına karşı direniş |
| 1980 sonrası | PKK’ya karşı koruculuk | Devletle güçlü bağ, ağır çatışmalar |
Tarih Bilgi Yarışması
İslam Tarihi
Peygamber Efendimiz'in hayatı, Dört Halife, Emevi-Abbasi ve İslam âlimleri
Dünya & Osmanlı
Sümer'den Rönesans'a, Selçuklu'dan Kurtuluş Savaşı'na kapsamlı arşiv
Küresel Sıralama
Dünyanın dört bir yanındaki tarih uzmanlarıyla rekabet et
Rütbe & Ödüller
Yeniçeri’den Vezir’e, Başvezir’e, sonunda “Tarih Sultanı”
Yorumlar
Yorum Gönder