Nehirde Pusu: Rạch Gầm-Xoài Mút Muharebesi (1785)

 

Vietnam Nehirde Pusu 

Nehirde Pusu: Rạch Gầm-Xoài Mút Muharebesi (1785)

Vietnam'ın 18. yüzyıldaki karışıklık ve kargaşa döneminde, Tây Sơn kardeşlerin lideri Nguyen Hue, askeri tarihin en zekice nehir pusularından birine imza attı. Bu savaş, Vietnam'ın güneyini işgal etmeye gelen Siyam (Tayland) ordusunun neredeyse tamamen yok edilmesiyle sonuçlanmıştır.

1. Arka Plan: Bir İç Savaş ve Dış Müdahale

Vietnam o dönemde iç karışıklıklar içindeydi. Tahtından edilen Nguyễn Ánh, Siyam Kralı I. Rama’dan yardım istedi. Siyam Kralı, bu fırsatı fırsat bilip 20.000 kişilik bir ordu ve 300 civarı savaş gemisiyle Mekong Deltası'na girdi. Karşılarında ise köylü isyanından doğan Nguyen Anh'ı deviren Tây Sơn ordusu vardı.

2. Nguyen Hue’nin Ölümcül Tuzağı

Dersimiz Tarih Uygulaması Burda İndir

Tây Sơn lideri Nguyen Hue, sayıca üstün Siyam donanmasını doğrudan karşılamak yerine onları kendi seçtiği bir alana çekmeye karar verdi. Zaten savaşlar istediği alanda savaşanların galip geldiği bir sahadır. O da kendisi için en iyi, dış müdahale için gelen, içerdeki hainin çağırdığı Siyamlılar için ise uygun olmayan Mekong Nehri’nin bir kolu olan Rạch Gầm ve Xoài Mút nehirleri arasındaki dar koridoru seçti.

Pusu Kurulumu: Vietnam kuvvetleri, nehrin her iki kıyısındaki sık ormanlara ve dar kollara topçularını ve piyadelerini gizledi. Muson iklimin etkisiyle bölgede her taraf ağaçlar ve yeşilliklerle örtülüdür. Bu coğrafyada pusu atacak asker için bulunmaz bir fırsattır.

Yemleme: Nguyen Hue, hilal taktiğimizde olduğu gibi küçük bir birliği "bozguna uğramış gibi" kaçırarak Siyam donanmasını dar kanala çekti. Dış güç olan Siyam donanma gemilerinin buradan kaçması neredeyse imkansızdı.

3. Ateş Havuzu 

20 Ocak 1785 sabahı, Siyam donanması dar boğaza girdiğinde, Nguyen Hue hücum emrini vererek "ateş serbest!" dedi.

Kıyılardan yeşilliklerin ağaçların çalıların içinden birden bire çıkan topçuların açtığı  yoğun topçu ateşi Siyam gemilerini olduğu yere çiviledi.

Bu operasyonel hareketle senkronize bir şekilde  ağaçlarla yeşilliklerle gizlenmiş olan Vietnam savaş gemileri ortaya çıkıp nehrin iki ucunu kapatarak dışardan gelen bu düşmanı bir "ateş havuzuna" hapsetti.

Siyam askerlerinin çoğu ya boğuldu ya da sık ormanlarda pusuya yatmış piyadeler tarafından öldürüldüler. Bir yere kaçamadan oraya yığılıverdiler.

4. Netice 

Siyam ordusundan geriye sadece birkaç bin kişi sağ kurtulabildi. Bu zafer Nguyen Hue’yi ulusal bir kahraman  yaptı. O artık meşru bir hükümdar olarak İmparator Quang Trung haline geldi.Bu direniş ruhu sonraki yüzyıllarda batıya karşıda tekrarlandı.   

Vietnam'ın dış müdahalelere karşı ne kadar dirençli olduğunu ve coğrafyayı bir silah olarak kullanma becerisini tüm bölgeye ve dünyaya ispat edildi. Nitekim ABD 'ye karşı verdikleri destansı mücadelede bile bu zaferin getirdiği özgüvenin etkisi vardır diyebiliriz.

English Summary

The Battle of Rạch Gầm-Xoài Mút (1785) is one of the greatest naval victories in Vietnamese history. Using a brilliant river ambush, Nguyen Hue (Emperor Quang Trung) completely decimated a superior Siamese invasion force in the Mekong Delta. This victory cemented the power of the Tây Sơn dynasty and demonstrated the tactical ingenuity of Vietnamese military leaders centuries before the modern era.

Dersimiz Tarih Uygulaması

Tarih Derslerinden Tarih Alanında Hemen Herşeye Kadar Dijital Tarih Bilgi Merkezi.

Google Play'den İndir

Güherçile Savaşı: Güney Amerika'nın Makus Talihini Değiştiren Maden Savaşı

 

Güherçile Savaşı

Güherçile Savaşı (1879-1884): Güney Amerika’nın Jeopolitik Kırılma Noktası

19. yüzyılın son çeyreğinde, Güney Amerika’nın tozlu ve kurak Atacama Çölü, dünyanın en kanlı ve en stratejik savaşlarından birine sahne oldu. Literatürde Pasifik Savaşı olarak da bilinen Güherçile Savaşı, sadece üç ülkenin sınırlarını değil, kıtanın ekonomik geleceğini de sonsuza dek değiştirdi.

1. Savaşın Perde Arkası: Güherçile Neden Bu Kadar Değerliydi?

Bugün petrol neyse, 1870'li yıllarda sodyum nitrat (güherçile) oydu. Henüz yapay gübre icat edilmemişti ve Avrupa’nın artan nüfusunu beslemek için Atacama’daki bu madene ihtiyaç vardı. Ayrıca güherçile, barut yapımının temel maddesiydi. Dünyanın en kurak çölü olan Atacama, bu "beyaz altın" sayesinde bir anda küresel güçlerin iştahını kabartan bir merkez haline geldi.

2. Diplomatik Kriz: 10 Centlik Vergi Savaşı Başlatıyor

Bolivya ve Şili arasındaki 1874 sınır anlaşmasına göre, Şilili şirketler Bolivya topraklarında vergi artışı olmadan maden çıkarabilecekti. Ancak Bolivya’nın askeri diktatörü Hilarión Daza, çıkarılan her yüz kilo güherçile için 10 cent ek vergi koyunca Şili protesto etti. Bolivya’nın Şilili maden şirketlerinin mallarına el koyup açık artırmaya çıkarması üzerine, Şili ordusu 14 Şubat 1879’da Antofagasta limanına asker çıkardı.

3. Denizlerdeki Satranç: Huáscar ve Angamos Muharebesi

Savaşın kaderi karada değil, Büyük Okyanus’un sularında belirlendi. Peru, Bolivya ile gizli bir savunma anlaşması yaptığı için savaşa dahil oldu. Perulu Amiral Miguel Grau, efsanevi zırhlısı Huáscar ile Şili donanmasına aylarca kök söktürdü. Ancak 8 Ekim 1879'daki Angamos Muharebesi'nde Huáscar’ın ele geçirilmesiyle Şili deniz hakimiyetini tam olarak sağladı. Bu, Peru ve Bolivya için sonun başlangıcıydı.

4. Lima'nın Düşüşü ve Çölün Kanla Yıkanması

Deniz kontrolünü alan Şili, lojistik üstünlük sağlayarak ordusunu doğrudan Peru ve Bolivya'nın kalbine taşıdı. 1881 yılında Şili birlikleri Peru’nun başkenti Lima’ya girdi. Savaş, gerilla direnişleri nedeniyle 1884 yılına kadar sürse de, Şili askeri disiplini ve İngiliz sermayesinin desteğiyle mutlak zaferi kazandı.

5. Savaşın Kalıcı Mirası: Kazananlar ve Kaybedenler

Savaş bittiğinde ortaya çıkan tablo, bugün bile Güney Amerika diplomasisini şekillendirmektedir:

• Şili: Dünyanın en zengin nitrat ve bakır yataklarına sahip oldu. Bu zenginlik, Şili'nin modernleşmesini ve kıtanın en istikrarlı ekonomilerinden biri olmasını sağladı.
• Bolivya (En Büyük Mağdur): Sahil şeridini (400 km) kaybederek bir "kara devleti"ne dönüştü. Bolivya bugün hala her yıl 23 Mart'ta "Deniz Günü"nü kutlar ve La Paz'daki uluslararası mahkemelerde bu toprakları geri alma mücadelesi verir.
• Peru: En güneydeki eyaletlerini (Tarapacá ve Arica) Şili'ye bırakmak zorunda kaldı ve ağır bir ekonomik bunalıma girdi.

6. Tarihsel Analiz: Bir Ekonomi Savaşı Olarak Güherçile

Bu savaş, tarihteki ilk "kaynak savaşlarından" biridir. Sadece orduların değil, maden şirketlerinin ve Avrupa devletlerinin (özellikle İngiltere'nin) çıkarlarının yarıştığı bir süreçtir. Şili'nin zaferi, aynı zamanda askeri modernizasyonun ve deniz gücünün önemini tüm dünyaya kanıtlamıştır.

---

Summary for Global Readers / Küresel Okurlar İçin Geniş Özet

The Saltpeter War: The Conflict That Redrew South America
The War of the Pacific (1879–1884) was a pivotal conflict fought over the control of valuable nitrate (saltpeter) deposits in the Atacama Desert. While the initial spark was a tax dispute between Chile and Bolivia, the war escalated into a major regional struggle involving Peru. Chile's superior naval strategy led to a total victory, resulting in significant territorial gains. Bolivia became landlocked, losing its Pacific coastline, a loss that remains a national trauma today. Chile, on the other hand, secured its economic future through the acquisition of mineral-rich lands, setting the stage for its rise as a regional power.

TÜRKİYE'NİN II.DÜNYA SAVAŞINDAKİ TUTUMU

 TÜRKİYE'NİN SAVAŞTAKİ TUTUMU

 

 II. Dünya Savaşı daha başlamadan önce Türkiye gerekli hazırlıkları yapmıştı. Savaş başladığında tarafsız kalan Türkiye her an savaşa girecekmiş gibi hazırlık yaparken savaşın dışında kalabilmek için de dikkatli bir politika izledi. Her iki taraf da Türkiye'yi yanlarına çekmek için baskı yapıyorlardı. Almanya'nın Balkanlara dayanması Türkiye'de ciddi tedirginlik doğurdu. Alman tehdidine karşı sınıra yığınak yapan Türk ordusu teyakkuza geçirilirken siyasi çözüm arayışları hızlandı. Ankara'da yapılan Türk-Alman görüşmeleri sonucunda bir saldırmazlık antlaşması imzalandı. Antlaşma ile Almanya Türkiye'ye saldırmama garantisi verdi. Türkiye de tarafsız kalacağı garantisini verdi. Diğer taraftan Müttefikler de sürekli Türkiye'yi yanlarında savaşa sokmak için baskı yapıyorlardı. Türkiye buna karşılık   askeri yetersizliği gündeme getirmiş ve zaman kazanmaya çalışmıştır. Türkiye Balkanlar’da gerçekleştirilecek bir harekata katılabileceğini bildirmiştir.  Bunun için  Churchill ile İnönü, 1943’te, Adana’da buluşarak bir takım görüşmelerde bulunmuşlardır. 1943’te, Churchill, Roosevelt ve İnönü’nün katılımları ile Kahire Konferansı yapılmıştır. İnönü ise gerekli hazırlık ve yardımın gerçekleştirilmesi durumunda, savaşa girilebileceği hususunda ilk kez yeşil ışık yakmıştır. İngiltere ve ABD Dışişlerinin arka arkaya vermiş oldukları notalar sonucunda, Türkiye Almanya’ya yaptığı krom sevkiyatını 21 Nisan 1941’de durdurmuştur ve 2 Ağustos 1944’te Almanya ile ilişkilerini kesmiştir. Ancak bunu yaparken de, İngiltere ve ABD’den, savaş sonrası barış konferansında tam bir müttefik işlemi göreceğine dair güvence aldı. Savaşın bitimine yakın 23 Şubat 1945'te Türkiye, Japonya ve Almanya'ya savaş ilan etti. Bu tarihte savaşın sonucu belirmişti. Demokratik Avrupa devletleri ile birlikte hareket etme düşüncesi ve Birleşmiş Milletlere üye olma fikri, Türkiye'nin savaşa girmesinde etkili olmuştur. Bu durum, Türkiye'de savaştan sonra çok partili bir rejime geçilmesinde de etkili olmuştur.

Kale Tarihi

Kale ya da kermen, düşmanın gelişinin beklendiği yollar üzerine, stratejik öneme sahip olan şehirlere, geçit ve dar boğazlara savunma amaçlı olarak inşa edilen devasa askeri yapı. Bu tür savunma tesisleri insanlığın eski çağlarından beri kullanılmıştır. ve askerî işlevlerinin yanı sıra idari, siyasi ve ekonomik merkez olarak iş görmüştür.

Geçmişten Günümüze Avrupa'nın Zırhlı Askerleri

UHUD SAVAŞI

I.

    

Hicretin 3. Senesi, 7 Şevvâl, Milâdî 625.

Kureyş müşrikleri Bedir'de uğradıkları hezimetin acısını bir türlü unutmak istemiyorlardı, daha doğrusu unutamıyorlardı. İleri gelenlerinden bir çoğunu bu savaşta kaybetmişlerdi. Bir avuç Müslümandan yedikleri ağır darbe ile izzet-i nefisleri kırılmıştı. Civar kabileler nezdindeki prestijleri de haliyle sarsılmıştı.

Ayrıca, sahilden giden Şâm ticaret yollarının Resûl-i Ekrem tarafından devamlı kontrol altında tutulması da ticarî hayatlarına oldukça ağır darbe vuruyor, onların askeri ve iktisadî mukavemetlerini kırıyordu. Kureyş müşrikleri bu sefer Irak yoluyla Şam'a ticaret kervanlarını göndermeye başlamışlardı, ama burası da Peygamberimiz (s.a.v.) tarafından kısa zamanda haber alınmış, gönderdiği seriyye ile bu yoldan giden ticaret kervanları kıstırılarak, mallarına el konulmuştu.

Okuma Parçası İlk Savaş Uçağını Osmanlı Düşürdü

İlk savaş uçağı Osmanlıya karşı kullanıldı

İtalya Osmanlı Devleti’nin ‘’ Trablusgarp’ı iyi yönetmediği ve medeniyetten geri bıraktığı gerekçesi’’ (sömürgecilerin değişmeyen yalanı)1911 Eylülünde Trablusgarp’a saldırması dünya harp tarihinde bir çok ilklerin de yaşanmasına neden oldu.

İsmail Çal

Dünya Tarihinde ilk savaş uçağı 1911 yılında Trablusgarp Savaşında İtalyanlar tarafından Osmanlı Devletine karşı kullanıldı.

Wright kardeşlerden Orville Wright tarafından 1903 yılının sonlarında gerçekleştirilen 12 saniyelik ilk motorlu uçuştan sonra havacılık hızlı bir gelişme içerisine girmişti.1910’lu yıllara gelindiğinde Avrupa ülkelerinin bir çoğu uçağı harp sahasında kullanmak üzere hava gücü oluşturma çabasına girmişlerdi.

Osmanlı ülkesinde ise ilk uçak İstanbul semalarında 2 Aralık 1909 tarihinde Fransız pilot Baron de Catters tarafından uçuruldu. Büyük ilgi gören bu uçuşun arkasından zamanın Harbiye Nazırı ve Genelkurmay Başkanı Mahmut Şevket Paşa’nın,  pilot yetiştirme ve hava kuvvetlerini oluşturma çalışmalarını başlattığında yıl 1911’di. Henüz daha Trablusgarp Savaşı başlamamıştı. Aslında Osmanlı Devleti havacılık çalışmalarını başlattığında geç kalınmış değildi. İlk havacılık çalışmalarında uçak sanayisi üzerinde durulmamış daha çok pilot yetiştirmeye ağırlık verilmişti. Uçaklar yurt dışından çeşitli ülkelerden satın alınıyordu.

İtalya Osmanlı Devleti’nin ‘’ Trablusgarp’ı iyi yönetmediği ve medeniyetten geri bıraktığı gerekçesi’’ (sömürgecilerin değişmeyen yalanı)1911 Eylülünde Trablusgarp’a saldırması dünya harp tarihinde bir çok ilklerin de yaşanmasına neden oldu. Bu saldırı sırasında İtalyanlar yanlarında 28 uçak ve 4 balondan oluşan bir hava gücü getirdiler.

Tarihte ilk kez savaş uçağı İtalyanlar tarafından Osmanlı Devletine karşı Trablusgarp Savaşında kullanıldı. İlk hava keşfi, ilk hava fotoğrafı, ilk havadan topçu ateşi yönlendirmesi, ilk hava bombardımanı bu savaş sırasında yaşandı. Tabi ki bu arada uçağa yerden ateş açan ilk millet ve ilk havacıyı vuran millet de Türkler olarak kayda geçti. Fakat savaş uçaklarının bu ilk denemesi özellikle İtalyan komutan tarafından yeterli görülmedi.

Osmanlı Devleti de Trablusgarp Savaşında uçak kullanmak için harekete geçti. Fransa’dan satın alınan uçakların Cezayir üzerinden Trablusgarp’a geçirilmesi düşüncesi hayata geçirilemedi. Bu konuda ki en önemli eksik yerli pilot olmamasıydı. Avrupa’ya eğitim için gönderilmiş olan iki pilot adayının eğitimi daha sona ermemişti. Yeterli pilot olmadığı için yabancı pilot kullanılıyordu. Hatta Balkan Savaşları sırasında bir Amerikalı pilotun uçağı ile birlikte karşı tarafa geçtiği ve dahası Edirne’nin borbardıman edilmesinde rol aldığı söylentileri yer almaktadır.

Ekonomik imkanların yetersizliği havacılık alanında özellikle 1911-1913 arasında çok yavaş yol alınabildi. Bu dönemde özellikle bağış kampanyalarından istifade ile havacılık geliştirilmeye çalışıldı. I.Dünya Savaşı sırasında ise Türk Havacılığı Almanlara teslim edildi. I. Dünya Savaşına ise Fransa’nın sipariş edilen uçakları vermemesi ile elde bulunan 6 uçakla girilmiş, savaşın sonlarına doğru 300 uçağa ulaşılmıştı.

 I.Dünya Savaşı sonunda, Elazığ, Konya ve İstanbul Yeşilköy Hava İstasyonlarında yaklaşık 75-100 civarında yarıya yakını çalışır durumda uçak bulunuyordu.

Kaynak

1-      Büyük Taarruzda Türk Havacığı,Rahmi DOĞANAY,Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 13, Sayı: 1, Sayfa: 375-388, ELAZIĞ-2003, http://turkoloji.cu.edu.tr/GENEL/rd_havacilik/rd_havacilik.htm

2-      İstiklal Savaşında Orduya Uçak Bağışlayan İşadamı ‘’Erzurumlu Nafiz Bey’’, Dr. Osman YALÇIN,http://www.turkishstudies.net/Makaleler/1685337861_100_osman_yal%c3%a7%c4%b1n.pdf

3-      Tayyareden Uçağa:Milli Hava Sanayiinin Kuruluşunda Türk Halkının Yaptığı Bağışlar,Yrd.Dr.A.Fahimi AYDIN,http://www.karam.org.tr/Makaleler/1479317909_004_aydin.pdf

4-      http://www.hho.edu.tr/muze/turkhavaciligi.htm

Alıntı