Asya Tarihi etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Orta Çağdaki Siyasî ve Askerî Gelişmeler

A.İslamiyet’in Doğuşu Sırasında Dünya ve Arap Yarımadası

1. Orta Çağ Başlarında Genel Siyasi Durum

Avrupa: 476'da Batı Roma'nın yıkılmasıyla merkezî otorite kaybolmuş, küçük krallıklar ortaya çıkmıştır.
Bizans (Doğu Roma) & Sâsânîler: Dönemin iki büyük monarşisidir. Anadolu, Mezopotamya ve Kafkasya üzerinde egemenlik kurmak için sürekli savaşmışlardır.
Türk Dünyası: Orta Asya’da (Türkistan) önce Göktürkler, ardından Uygurlar güçlü devletler kurmuştur.
Çin: Tang Hanedanı hüküm sürmektedir; İpek Yolu kontrolü için Türklerle mücadele halindedir.

2. İnanç Yapıları

Hristiyanlık: Doğu Roma ve Habeşistan.
Zerdüştîlik: Sâsânî İmparatorluğu.
Gök Tanrı: Göktürkler.
Maniheizm: Uygurlar.
Konfüçyüsçülük: Çin.
Brahmanizm ve Budizm: Hindistan.
Putperestlik: Arap Yarımadası (Cahiliye Dönemi).

3. Sosyal ve Kültürel Yapı

Hindistan: Halk, Kast Sistemi nedeniyle kesin sınıflara ayrılmıştır, siyasi birlik yoktur.
Arap Yarımadası:

Siyasi Durum: Kabilecilik hakimdir, kan davaları ve siyasi bölünmüşlük yaygındır.
Sosyal Durum: Toplum "hürler" ve "köleler" olarak ayrılmıştır. Kadın hakları kısıtlıdır.
Ekonomi: Özellikle Mekke çevresinde temel geçim kaynağı ticarettir.
Kültür: Panayırlarda düzenlenen şiir yarışmaları en önemli kültürel etkinliktir.

4. İslamiyet’in Doğuşu ve Hz. Muhammed (sav) Dönemi

Doğumu: 571, Mekke.
Peygamberlik: 610 yılında Hira Mağarası’nda gelen ilk vahiyle başlamıştır.
Hicret (622): Mekke’den Medine’ye göç edilmiş ve İslam Devleti’nin temelleri atılmıştır.
Veda Hutbesi (632): Hz. Muhammed'in vefatından önce tüm insanlığa evrensel mesajlar verdiği hitabesidir.
Vefatı: 632, Medine.

B.Orta Çağ’da Avrasya’nın Güç Odakları

1. Çin İmparatorluğu (MÖ 221 - MS 1912)

· Siyasi Birlik: İlk kez MÖ 221'de Qin Shi Huangdi tarafından kuruldu.

· Tang Hanedanlığı (618-906): Çin'in altın çağıdır. İmparator Xuanzong döneminde Türkler ve Araplarla Orta Asya hâkimiyeti için mücadele edildi.

· Talas Savaşı (751): Abbasiler ve Türkler karşısında alınan yenilgiyle Çin, Türkistan’daki etkisini kaybetti ve zayıflama sürecine girdi.

2. Sâsânî İmparatorluğu (226 - 651)

· Kuruluş: Erdeşir tarafından İran’da kuruldu.

· En Parlak Dönem: I. Hüsrev (Anuşirvan) dönemi; askeri ve kültürel zirve noktasıdır.

· Dış Siyaset: Pers İmparatorluğu sınırlarına ulaşmak için Bizans ile 400 yıl süren savaşlar yapmış, Ak Hunları yıkmak için Göktürklerle ittifak kurmuştur.

3. Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu

· Kuruluş: 330'da I. Konstantin tarafından İstanbul'da kuruldu.

· Avrupa Hunları ile İlişkiler: V. yüzyılda Hun baskısına maruz kaldı. 435 Margus Antlaşması ile Hunlara vergi ödemeyi ve siyasi şartlarını kabul etmeyi taahhüt etti.

· Attila Dönemi: 441 ve 447 Balkan Seferleri sonrası Bizans, ağır vergilere bağlanarak varlığını sürdürebildi.

4. I. Göktürk Devleti (552 - 630)

· Kuruluş: Bumin Kağan önderliğinde Ötüken merkezli kuruldu. Türk adını devlet adı olarak kullanan ilk devlettir.

· İstemi Yabgu Siyaseti: İpek Yolu kontrolü için önce Sâsânîlerle birleşip Ak Hunları yıkmış, sonra Sâsânîlere karşı Bizans ile ittifak kurmuştur. (İstanbul’a gönderilen ilk Türk elçisi).

· Yıkılış: Çin entrikaları sonucu Doğu ve Batı olarak ikiye ayrıldı, 630'da Çin esaretine girdi.

5. II. Göktürk (Kutluk) Devleti (682 - 745)

· Kuruluş: 50 yıllık esaretin ardından Kutluk (İlteriş) Kağan önderliğinde kuruldu.

· Yönetim: Bilge Kağan, Kül Tigin ve Vezir Tonyukuk (Apa Tarkan) dönemi en parlak zamandır.

· Yıkılış: 745'te Karluk, Basmıl ve Uygur boylarının isyanıyla yıkıldı.

6. Uygur Devleti (744 - 840)

· Kuruluş: Kutluğ Bilge Kül Kağan tarafından Ötüken’de kuruldu, merkez sonra Karabalgasun’a taşındı.

· Din ve Yerleşik Hayat: Bögü Kağan döneminde Maniheizm resmî din oldu. Bu din savaşçılığı zayıflatmış ancak Türklerin yerleşik hayata geçmesini ve kültürel gelişimini sağlamıştır.

· Yıkılış: 840'ta Kırgız saldırılarıyla yıkıldı; Sarı Uygurlar ve Turfan Uygurları olarak ikiye ayrıldılar.

C.İslamiyet’in Yayılışı ve İlk İslam Fetihleri

1. Peygamberliğin Başlangıcı ve Hicret

· Doğumu: Hz. Muhammed (sav), 571'de Mekke’de doğdu.

· İlk Vahiy (610): Hira Mağarası'nda Cebrail (as) aracılığıyla ilk vahyin gelmesiyle peygamberlik görevi başladı.

· Hicret (622): Mekke'deki müşriklerin baskı ve suikast girişimleri üzerine Hz. Muhammed (sav) ve Hz. Ebu Bekir Medine'ye göç etti. Bu olayla İslam Devleti’nin temelleri atıldı.

2. Mekkeli Müşriklerle Yapılan Savaşlar

· Bedir Savaşı (624): Müslümanların ilk askeri zaferidir. İslam Devleti'nin itibarı artmıştır.

· Uhud Savaşı (625): Okçuların yerini terk etmesi sonucu Müslümanlar üstünlüğü kaybetmiştir. Stratejik itaatin önemi anlaşılmıştır.

· Hendek Savaşı (627): Medine çevresine hendekler kazılarak savunma yapılmıştır. Müşriklerin Müslümanları yok etme umudu kırılmış ve saldırı güçleri sona ermiştir.

· Hudeybiye Antlaşması (628): Müşrikler, İslam Devleti'ni resmen tanımıştır. Barış ortamı İslamiyet'in yayılmasını hızlandırmıştır.

3. Genişleme ve Fetih Hareketleri

· Hayber’in Fethi (629): Şam ticaret yolunun güvenliği sağlandı.

· Mute Savaşı (629): Bizans (Doğu Roma) ile yapılan ilk savaştır.

· Mekke’nin Fethi (630): Hudeybiye Antlaşması’nın bozulması üzerine fethedilmiştir. Kabe putlardan temizlenmiş ve Hicaz bölgesinde kesin hakimiyet sağlanmıştır.

· Huneyn Savaşı ve Taif Seferi (630): Putperest kabilelerin tehdidi ortadan kaldırılmıştır.

· Tebük Seferi (631): Bizans’ın saldırı haberi üzerine çıkılmış ancak haberin asılsız olduğu anlaşılmıştır. Hz. Peygamber’in son seferidir.

4. Veda ve Vefat

· Veda Hutbesi (632): Hz. Muhammed (sav), tüm insanlığa evrensel mesajlar verdiği hutbesini irat etmiştir.

· Vefat: 632 yılında Medine’de vefat etmiştir.

D.Dört Halife Dönemi (632-661)

Dört Halife Dönemi, Hz. Muhammed’in (sav) vefatından sonra başlayan, halifelerin seçimle iş başına geldiği ve İslam Devleti'nin kurumsallaştığı dönemdir. Bu dönemde fethedilen yerlerde zorla İslamlaştırma yapılmamış, inanç hürriyeti esas alınmıştır.

1. Hz. Ebu Bekir Dönemi (632-634)

· İç Düzen: İslam’dan dönen ve devlete isyan eden kabilelere karşı Ridde Savaşları yapılmış, iç huzur yeniden sağlanmıştır.

· Fetihler: Suriye ve Filistin kapılarını açan, Bizans’a karşı kazanılan Ecnâdeyn Savaşı (634) bu dönemin önemli askeri gelişmesidir.

2. Hz. Ömer Dönemi (636-644) - Teşkilatlanma ve Yayılma

· Bizans ile Mücadele: Yermük Savaşı (636) ile Suriye fethedilmiş; 638'de Kudüs bizzat Hz. Ömer tarafından teslim alınmıştır.

· Sâsânîlerin Yıkılışı: Kadisiye, Celula ve Nihavend savaşları ile Irak ve İran fethedilmiş, Sâsânî İmparatorluğu tarih sahnesinden çekilmiştir. Müslümanlar Türklerle komşu olmuştur.

· Mısır'ın Fethi: 642'de İskenderiye alınarak Mısır’da hakimiyet kurulmuştur.

· Devlet Teşkilatı:

o Divan Teşkilatı kuruldu.

o Adli ve mali işler ayrıldı, eyaletlere kadılar atandı.

o Cünd adı verilen askeri merkezler ve ordugah şehirler kuruldu.

o Düzenli ordu oluşturuldu; ordu kademeleri Müslüman olmayanlara (İranlı, Roma, Yunan) da açıldı.

3. Hz. Osman Dönemi (644-656)

· Geniş Sınırlar: İslam Devleti bu dönemde en geniş sınırlarına ulaşmıştır (Kafkasya, Tunus ve Hindistan sınırları).

· Deniz Fetihleri: İlk İslam donanması kurulmuş, Kıbrıs vergiye bağlanmıştır.

· Zâtüssavârî Savaşı (654): Bizans donanmasına karşı kazanılan bu ilk büyük deniz zaferiyle Doğu Akdeniz’deki Bizans üstünlüğü sona ermiştir.

· İç Karışıklıklar: Dönemin sonlarına doğru başlayan iç çekişmeler Hz. Osman'ın şehit edilmesiyle sonuçlanmıştır.

4. Hz. Ali Dönemi (656-661)

· İç Karışıklıklar: Hz. Osman'ın şehit edilmesinden sonra Müslümanlar arasında gruplaşmalar ve siyasi ayrılıklar yaşanmıştır.

· Fetihlerin Durması: İç mücadeleler ve siyasi istikrarsızlık nedeniyle bu dönemde dış fetih hareketleri tamamen durmuştur.

E.Emevi Devleti (661-750)

Emeviler, Muâviye tarafından Şam merkezli olarak kurulan ilk İslam hanedanıdır. Dört Halife Dönemi'nden sonra İslam Devleti'nde saltanat sistemine geçişin temsilcisi olmuşlardır.

1. Kuruluş ve Genişleme Dönemi

· Fetihlerin Yeniden Başlaması: Muâviye döneminde duraklayan fetihler; Türkistan, Anadolu ve Kuzey Afrika yönünde tekrar hız kazanmıştır.

· İstanbul Kuşatmaları: Emeviler, Bizans'ın başkenti İstanbul'u iki kez (669-674 ve 715-717) kuşatmış ancak Grek ateşi ve güçlü surlar nedeniyle başarılı olamamışlardır.

· Kuzey Afrika ve İspanya: Kayravan kentinin kurulmasıyla Kuzey Afrika fetihleri kalıcılaşmıştır. 711 yılında Târık bin Ziyad, Vizigotları yenerek İspanya’yı (Endülüs) fethetmiştir.

· Avrupa'da Duraklama: 732 yılında Franklara karşı kaybedilen Puvatya Savaşı, Müslümanların Avrupa'daki ilerleyişi için bir dönüm noktası olmuş ve bu ilerleyiş durmuştur.

2. Kerbelâ Olayı (680)

· Veliahtlık Meselesi: Muâviye’nin oğlu Yezîd’i veliaht tayin etmesi, İslam dünyasında ilk kez saltanat sistemini başlatmıştır.

· Trajedi: Yezîd’in halifeliğini tanımayan Hz. Hüseyin ve beraberindekiler, Kerbelâ’da Emevi ordusu tarafından şehit edilmiştir. Bu olay, İslam dünyasındaki mezhebi ve siyasi ayrılıkları derinleştirmiştir.

3. Ömer b. Abdülazîz Dönemi (Beşinci Halife)

· Adalet ve Eşitlik: Lüksü reddeden, halk gibi yaşayan ve ilk dört halifeyi örnek alan tutumuyla "Beşinci Râşid Halife" kabul edilmiştir.

· Mevâlî Politikası: Arap olmayan Müslümanlara (mevâlî) uygulanan ikinci sınıf muameleyi kaldırmış, onları Arap Müslümanlarla eşit statüye getirmiştir.

4. Yıkılış Nedenleri

· Mevali Politikası: Ömer b. Abdülazîz dışındaki halifelerin uyguladığı "Arap milliyetçiliği" (mevâlîyi dışlama), Arap olmayan Müslümanların devlete küsmesine neden olmuştur.

· İç Karışıklıklar: Şii ve Harici isyanları ile kabileler arası bitmek bilmeyen rekabet devleti yıpratmıştır.

· Yıkılış (750): Horasan’da başlayan ve Abbâsî ailesi tarafından desteklenen isyan sonucunda Emevi Devleti yıkılmış, merkez Şam'dan Irak’a (Bağdat) taşınmıştır.

F.Abbasi Devleti (750-1258)

Abbasi Devleti, Emevi hanedanına son verilerek Irak’ta kurulmuştur. Emevilerin Arap milliyetçiliği politikasını terk ederek "Ümmetçi" bir yaklaşım benimsemişler, bu sayede Türklerin ve diğer Arap olmayan unsurların devlet kademelerinde yer almasını sağlamışlardır.

1. Kuruluş ve İlk Gelişmeler

· Kuruluş: 750 yılında Ebü’l Abbas Seffah tarafından Kûfe’de kuruldu.

· Talas Savaşı (751): Türklerin desteğiyle Çin ordusu mağlup edildi. Bu zafer, Orta Asya’daki Çin baskısını bitirmiş ve Türklerin İslamiyet’e geçişini hızlandırmıştır.

· Yeni Merkez: Halife Mansur döneminde Bağdat inşa edilerek devletin başkenti yapıldı.

2. Altın Çağ: Harun Reşid Dönemi (786-809)

· Sınır Güvenliği: Doğu Roma sınırında savunma amaçlı Avâsım adı verilen ordugah şehirler kuruldu.

· Askeri Strateji: Tarsus, Maraş ve Malatya gibi kritik noktalara askeri valiler atanarak sınırlar Türk birlikleriyle güçlendirildi.

· Bilim ve Sanat: Fetihlerin yanı sıra bilimsel faaliyetler ve imar çalışmalarında zirve yaşandı.

3. Türklerin Etkisi ve Samarra Devri

· Samarra Şehri: Halife Mu’tasım, Türk askerlerinin Araplarla karışıp savaşçılık özelliklerini yitirmemesi için sadece onlara özel Samarra şehrini kurdurdu.

· Siyasi Güç: "Samarra Devri" (836-892) olarak bilinen dönemde Türkler; sadece askeri değil, idari ve siyasi alanlarda da devletin en etkili gücü haline gelmiştir.

4. Zayıflama ve Yıkılış

· Otorite Kaybı: 10. yüzyıldan itibaren merkezi otorite zayıflamış, güç Bağdat çevresiyle sınırlı kalmıştır.

· Baskılar: Şii Büveyhoğulları, Abbasi halifelerini baskı altına alarak siyasi yetkilerini kısıtlamıştır.

· Yıkılış (1258): Cengiz Han'ın torunu Hülâgû Han liderliğindeki İlhanlılar (Moğollar), Bağdat’ı istila ederek Abbasi Devleti’ne son vermiştir.

Asya'nın Müthiş Kargo Ağı: Moğol Yam Sistemi

Moğol Kargo Sistemi: Yam

Asya'nın Müthiş Kargo Ağı: Moğol Yam Sistemi

Günümüzde bir paketimiz geciktiğinde veya internetimiz yavaşladığında sinirleniyoruz. Ancak 13. yüzyılda, bir mesajın dünyanın bir ucundan diğerine gitmesi aylar, hatta yıllar sürüyordu. Ta ki Moğollar gelip dünyayı "hız" ile tanıştırana kadar.

📍 Nedir Bu Yam Sistemi?

Cengiz Han tarafından kurulan Yam (Örtöö), tarihin ilk gerçek küresel iletişim ağıdır. Bu sistem, imparatorluğun her köşesine yayılmış, birbirine yaklaşık 40-50 kilometre mesafede bulunan binlerce istasyondan oluşuyordu.

⚡ Nasıl Çalışıyordu?

Sistem, basit ama kusursuz bir mantığa dayanıyordu: Tazelenme.

Hızlı Değişim: Bir haberci, atını son hızla sürerek bir sonraki istasyona ulaşırdı. Orada hiç vakit kaybetmeden dinlenmiş, enerjik bir ata biner ve yoluna devam ederdi.

Kesintisiz Yolculuk: Haberciler bazen atın üzerinde uyuyabilecek kadar antrenmanlıydı. Kar, yağmur veya savaş; hiçbir şey Yam habercisini durduramazdı.

Paiza (Diplomatik Dokunulmazlık): Habercilerin taşıdığı bu özel plakalar, onlara geçiş önceliği ve her türlü kaynağa erişim hakkı veriyordu. Bir nevi "evrensel pasaport" gibiydi.

🌍 Dünyaya Etkisi

Yam sistemi sadece askeri emirleri taşımadı; İpek Yolu üzerindeki ticaretin güvenliğini sağladı ve doğu ile batı arasındaki bilgi akışını başlattı. Marco Polo, Çin’e ulaştığında bu sistemin hızı karşısında hayrete düşmüş ve bunu "dünyanın en büyük mucizesi" olarak tanımlamıştı.

#Moğolİmparatorluğu

#YamSistemi

#CengizHan

#AsyaTarihi

#TarihiLojistik

#İpekYolu

#HaberleşmeTarihi

#EğlenceliTarih

#OrtaÇağİnterneti

Dersimiz Tarih Uygulaması

Tarih Derslerinden Tarih Alanında Hemen Herşeye Kadar Dijital Tarih Bilgi Merkezi.

Google Play'den İndir

Çin Modern Tarihinin Karanlık Odası: Dörtlü Çete ve Kültür Devrimi’nin Sonu

Dörtlü Çete Mahkemede

Çin Modern Tarihinin Karanlık Odası: Dörtlü Çete ve Kültür Devrimi’nin Sonu

Mao’nun Mirası, İktidar İhtirası ve Milyonların Hayatını Değiştiren Büyük Yargılama

1976 yılı, Çin Halk Cumhuriyeti için sadece bir takvim yaprağı değil, bir imparatorluğun ideolojik olarak sarsıldığı ve yeniden tanımlandığı "felaketler yılı" olarak tarihe geçti. 1966 yılında başlayan ve on yıl boyunca Çin’in sosyal, ekonomik ve kültürel dokusunu paramparça eden Büyük Proleter Kültür Devrimi, zirve noktasındayken beklenmedik bir hesaplaşmayla karşı karşıya kaldı. Bu hesaplaşmanın merkezinde ise bugün "Dörtlü Çete" (Gang of Four) olarak bildiğimiz radikal grup yer alıyordu.

Radikalizmin Dört Atlısı: Kim Bu İsimler?

Dörtlü Çete, Mao Zedong'un etrafında kümelenmiş, onun ideolojik katılığına sığınarak güç kazanan dört ana figürden oluşuyordu. Bu isimler, devletin resmi mekanizmalarından ziyade, propaganda ve sokak hareketleri (Kızıl Muhafızlar) üzerinde mutlak otorite kurmuşlardı:

Jiang Qing (Mavi Elma): Mao’nun dördüncü ve son eşi. Eski bir aktris olan Jiang, Kültür Devrimi’nin sanatsal ve kültürel boyutunu yönetiyordu. "Devrimci Operalar" dışındaki tüm sanatı yasaklayacak kadar ileri gitmişti.
Zhang Chunqiao: Grubun beyin takımıydı. Şanghay’da radikal sol hareketleri örgütleyen ve Mao’nun "Sürekli Devrim" teorisini kağıda döken ideologdu.
Yao Wenyuan: Keskin ve saldırgan yazılarıyla tanınan bir edebiyat eleştirmeniydi. Kültür Devrimi’ni başlatan meşhur makaleyi kaleme alan kişi oydu; kalemini bir silah gibi kullanıyordu.
Wang Hongwen: Grubun en genciydi. Şanghay’daki bir fabrikada güvenlik görevlisiyken Mao’nun dikkatini çekmiş ve hızla Partinin en üst kademelerine (Başkan Yardımcılığına kadar) tırmandırılmıştı.

Mao’nun Ölümü ve İktidarın Sahipsiz Kalışı

1976'nın başında sevilen Başbakan Zhou Enlai öldüğünde, halk büyük bir yas tuttu. Ancak Dörtlü Çete, bu yası bile "karşı devrimci" bir eylem olarak görerek bastırmaya çalıştı. Temmuz ayında yaşanan ve yüz binlerce kişinin öldüğü Tangshan Depremi, halk arasında "gökyüzünün yönetimi değiştireceği" yönündeki eski inanışları canlandırdı.

9 Eylül 1976’da Mao Zedong’un ölümüyle, Dörtlü Çete koruyucu kalkanını kaybetti. Mao’nun halefi olarak atadığı ılımlı isim Hua Guofeng, bu dörtlü tarafından küçümseniyordu. Jiang Qing, kendisini Mao’nun tek varisi ve Çin’in yeni "İmparatoriçesi" olarak görüyordu. Ancak ordunun ve devlet bürokrasisinin sessiz çoğunluğu, bu radikal gruptan kurtulmak için fırsat kolluyordu.

Gece Yarısı Baskını: 6 Ekim 1976

Mao'nun cenazesinden sadece bir ay sonra, Hua Guofeng ve efsanevi Mareşal Ye Jianying gizli bir darbe planladı. Dörtlü Çete üyeleri, bir toplantı bahanesiyle Politbüro salonuna çağrıldı ve kapıdan girdikleri anda askerler tarafından tutuklandılar. Operasyon o kadar sessiz ve etkiliydi ki, radikallerin kontrolündeki milis güçler direniş göstermeye vakit bile bulamadı.

Haber radyolardan duyurulduğunda, Pekin sokaklarında milyonlarca şişe şarap ve bira patlatıldı. Halk, on yıllık baskının sona erişini kutluyordu.

"Yüzyılın Davası": Mao’nun Köpeği mi, Devrimin Celladı mı?

1980 yılında kurulan özel mahkemede Dörtlü Çete, 35.000 kişinin doğrudan ölümü ve 700.000’den fazla insanın işkence görmesinden sorumlu tutuldu. Mahkeme televizyonlardan canlı yayınlandı. Jiang Qing’in savunması tarihe geçecekti:

"Ben Başkan Mao’nun köpeğiydim. O kime ısırmamı söylediyse onu ısırdım. Ben sadece onun talimatlarını uyguladım!"

Sonuç olarak Jiang Qing ve Zhang Chunqiao ölüme mahkûm edildi (daha sonra müebbet hapse çevrildi). Jiang Qing, 1991 yılında hapishanede intihar ederek hayatına son verdi.

Tarihsel Analiz ve Miras

Dörtlü Çete’nin düşüşü, Çin için "Büyük Dönüşüm" anlamına geliyordu. Bu olayla birlikte:

İdeolojik fanatizm yerini pragmatizme bıraktı.
Deng Xiaoping liderliğindeki ekonomik reformlar başladı.
Çin, dış dünyaya kapılarını açarak bugünkü küresel ekonomik gücüne giden yola girdi.

Sakamoto Ryoma Suikastı: Japonya'nın Kaderini Değiştiren Gece

Sakamoto Ryoma Suikastı: Yenilenmiş Japonya’nın Doğuşundaki Kanlı İz

Yazar: Sami Aksoy | Kategori: Asya Tarihi | Tarih: 26 Aralık 2025

Giriş: Bir Ilımlı Devrimcinin Vedası

Japonya, 19. yüzyılın ortalarında kendi benliğini yenilerken, bu değişimin mimarı olan Sakamoto Ryoma, henüz 31 yaşındayken karanlık bir suikastla hayata gözlerini yumdu. 10 Aralık 1867'de Kyoto'da gerçekleşen bu olay, tarihe Omiya Olayı (Omiya Jiken) olarak geçti.

Suikast Gecesi: Omiya Oteli'nde Neler Oldu?

Soğuk bir kış akşamında Ryoma ve yakın dostu Nakaoka Shintaro, Kyoto'daki bir soya sosu dükkanı olan Omiya'nın ikinci katında strateji geliştiriyorlardı. Saldırganlar, misafir kılığında içeri sızarak kapıdaki korumayı etkisiz hale getirdiler.

"Ryoma, kılıcına uzanacak vakit bile bulamadı. İlk darbe alnına indi."

Saldırı o kadar ani ve profesyonelceydi ki, Ryoma kısa süre içinde can verdi. Yanındaki dostu Nakaoka ise ağır yaralı olarak kurtulsa da iki gün sonra hayatını kaybetti. Katiller arkalarında hiçbir somut iz bırakmadan karanlığa karıştılar.

Şüpheliler: Katil Kim?

Suikastın ardından pek çok iddia ortaya atıldı. İşte tarihçilerin üzerinde durduğu başlıca şüpheliler:

Shinsengumi: Şogunluğun sadık koruyucu birliği. Ryoma'nın reformist fikirlerinden nefret ediyorlardı.
Mimawarigumi: Kyoto polis gücü. Yıllar sonra bir üyesi cinayeti kendilerinin işlediğini itiraf etse de bu konu hala tartışmalıdır.
Satsuma-Choshu Muhalifleri: Bazı teorisyenler, Ryoma'nın barışçıl geçiş planının radikal devrimcilerin işine gelmediğini savunur.Muhtemelen de geçerli olan bu teoridir. Zira tarihte radikaller her zaman yanlarında yer alan ılımlıları ilk engel ve kurtulunması gereken kişiler olarak görmüşlerdir

Tarihsel Miras: Ölen Bir Adam, Doğan Bir Millet

Ryoma’nın ölümü, Meiji Restorasyonu'nu hızlandırdı. O, yenilenmiş Japonya'nın (benlik) duygusunu, yani hem öz kimliğini korumayı hem de dünyaya açılma vizyonunu temsil ediyordu.

Sykes-Picot Antlaşması

Sykes-Picot Anlaşması, Orta Doğu'nun bugünkü siyasi haritasını şekillendiren, çok tartışmalı ve tarihsel açıdan kritik bir gizli anlaşmadır.

Temel Bilgiler

Ne Zaman?: 16 Mayıs 1916
Kimler Arasında?: Birleşik Krallık (Sir Mark Sykes) ve Fransa (François Georges-Picot) arasında. Anlaşmaya daha sonra Rusya da dahil edilmiş, İtalya'ya ise sonradan pay verilmiştir.
Nerede İmzalandı?: Gizlice yapıldı.
Amacı Ne?: I. Dünya Savaşı sonunda Osmanlı İmparatorluğu yenilgiye uğratıldığında, Osmanlı'nın Orta Doğu'daki topraklarını bu devletler arasında paylaştırmak.

Anlaşmanın İçeriği

Devamını Oku

Sasanilerde Din Anlayışı

İran, seneviyenin(düalizmin) vatanıdır. Bu düalist öğretiler doğrudan doğruya veya Maniheist ve diğer Gnostik mezhepler vasıtasiyla İslâmiyet'teki kelâmî ihtilaflar üzerinde tesirlerde bulunmuştur. Fakat daha çok dünyevî alanda, rivayete göre Sâsânî hükümdarı II. Yez- dicürd (438/9-457) zamanında İran'ın dini olan Zervanizm (Dehriye) bu hususta etkili olmuştur. Bu düalist sistemde sonsuz zaman (Zervan-Dehr) en yüksek mebde (başlangıç) kabul edilir ve bu, kader'i, en büyük felek'i veya eflâk'in hareketini tayin eder. Bu doktrin felsefecilerin elinde, bazen İslâmî şekle bürünerek, bazen bunun dışında kalarak İran edebiyatında önemli bir yer işgal etti ve halkın görüşü olarak zamanımıza kadar geldi. Kelamcılar tarafından materyalist, ateist vs. olarak vasıflandırılarak reddedildiler. Idealist feylesoflar da kelamcılardan geri kalmadılar.

İslamda Felsefe Tarihi, sy. 28-29

TÜRKİYE'NİN II.DÜNYA SAVAŞINDAKİ TUTUMU

TÜRKİYE'NİN SAVAŞTAKİ TUTUMU

II. Dünya Savaşı daha başlamadan önce Türkiye gerekli hazırlıkları yapmıştı. Savaş başladığında tarafsız kalan Türkiye her an savaşa girecekmiş gibi hazırlık yaparken savaşın dışında kalabilmek için de dikkatli bir politika izledi. Her iki taraf da Türkiye'yi yanlarına çekmek için baskı yapıyorlardı. Almanya'nın Balkanlara dayanması Türkiye'de ciddi tedirginlik doğurdu. Alman tehdidine karşı sınıra yığınak yapan Türk ordusu teyakkuza geçirilirken siyasi çözüm arayışları hızlandı. Ankara'da yapılan Türk-Alman görüşmeleri sonucunda bir saldırmazlık antlaşması imzalandı. Antlaşma ile Almanya Türkiye'ye saldırmama garantisi verdi. Türkiye de tarafsız kalacağı garantisini verdi. Diğer taraftan Müttefikler de sürekli Türkiye'yi yanlarında savaşa sokmak için baskı yapıyorlardı. Türkiye buna karşılık askeri yetersizliği gündeme getirmiş ve zaman kazanmaya çalışmıştır. Türkiye Balkanlar’da gerçekleştirilecek bir harekata katılabileceğini bildirmiştir. Bunun için Churchill ile İnönü, 1943’te, Adana’da buluşarak bir takım görüşmelerde bulunmuşlardır. 1943’te, Churchill, Roosevelt ve İnönü’nün katılımları ile Kahire Konferansı yapılmıştır. İnönü ise gerekli hazırlık ve yardımın gerçekleştirilmesi durumunda, savaşa girilebileceği hususunda ilk kez yeşil ışık yakmıştır. İngiltere ve ABD Dışişlerinin arka arkaya vermiş oldukları notalar sonucunda, Türkiye Almanya’ya yaptığı krom sevkiyatını 21 Nisan 1941’de durdurmuştur ve 2 Ağustos 1944’te Almanya ile ilişkilerini kesmiştir. Ancak bunu yaparken de, İngiltere ve ABD’den, savaş sonrası barış konferansında tam bir müttefik işlemi göreceğine dair güvence aldı. Savaşın bitimine yakın 23 Şubat 1945'te Türkiye, Japonya ve Almanya'ya savaş ilan etti. Bu tarihte savaşın sonucu belirmişti. Demokratik Avrupa devletleri ile birlikte hareket etme düşüncesi ve Birleşmiş Milletlere üye olma fikri, Türkiye'nin savaşa girmesinde etkili olmuştur. Bu durum, Türkiye'de savaştan sonra çok partili bir rejime geçilmesinde de etkili olmuştur.

Japon İmparatoru Meiji

İmparator Meiji (明治天皇 Meiji-tennō), asıl adı Mutsuhito (睦仁; d. 3 Kasım 1852 - ö. 30 Temmuz 1912), 1867-1912 yılları arasında Japon imparatoru. Japonya'nın modernleşmesinde önemli rol oynadı.

İmparator Kōmei'nin ikinci oğluydu. 1860 yılında veliaht prens ilan edildi. Babasının ölümü üzerine 1867 yılında tahta çıktı. Ertesi yıl samurayların yardımıyla Tokugawa Şogunluğu'na son vererek yönetimi fiilen eline aldı.Günü geldiğinde destek aldığı samuraylara da kuracağı modern orduyla kendisi son verecektir.Ancak samuraylara da bürokrasi de yeni bir hayat sahası tanıyacaktır. Samuray ruhu ideali askeri propaganda da kendisine çok saygı duyulan bir ideal askeri durum olarak moral güçlerde yerini korumaya devam edecektir.

Devamını Oku

Akadca Dilinin Tarihi

Akadca yer isimleri Sümer metinlerinde ilk olarak MÖ 3. binyılın ortalarında tespit edilmiştir.[5] MÖ 25. ve 26. yüzyıllarda tamamen Akadca yazılmış metinler üretilmeye başlanmıştır. MÖ 10. yüzyılda ise dil, Babil ve Asur bölgelerinde Babil ve Asur Akadcası olmak üzere 2 değişkeye ayrılmıştır. Keşfedilmiş çoğu Akadca metin Yakın Doğu'da Demir Çağı'na düşen bu dönemde üretilmiş olup, dinî, hukukî, resmî ve askerî pek çok dokümanı içermektedir. Dil, Bronz Çağı Çöküşü'ne kadar Yakın Doğu'da lingua franca statüsüne sahip olmuştur.

Dilin soyunun tükenmeye başlaması, Demir Çağı'na düşen Yeni Asur İmparatorluğu döneminde meydana gelmiştir. MÖ 8. yüzyıldan başlayarak imparatorlukta Aramicenin en eski formu olan Eski Aramice yaygınlaşmaya başlamıştır. Helenistik Dönem'de dil, Asur ve Babil bölgelerindeki tapınaklarda çalışan rahipler ve akademisyenlerin kullanımı ile sınırlı kalmış, keşfedilmiş son Akadca metin MS 1. yüzyıla tarihlenmiştir.Modern dillerden Sâbiîce ve Süryanice (Yeni Aramice), Kuzeybatı Sami dilleri olmalarına rağmen Akadca söz varlığı ve dilbilgisi ihtiva etmektedir.

Anadolu'da Katliam Yapan Moğol Hanı Abaka Han

Müellif:

FARUK SÜMER

Hülâgû’nun on dört oğlunun en büyüğüdür. 631’de (1234) Moğolistan’da doğdu. Babası ile birlikte 1256’da İran’a geldi. Önce Horasan valiliğine tayin edildi. Hülâgû’nun ölümü üzerine emîrler, hatunlar ve şehzadelerden teşekkül eden kurultayca babasının yerine getirildi (1265). Fakat hükümdarlığı Büyük Han Kubilay tarafından ancak beş yıl sonra tasdik edildi.

Devamını Oku