Tarih Dersleri ve Dünya Tarihi: Geçmişin Dijital Hafızası

"Yaratan Rabb’inin adıyla oku.”   ( Alak Suresi 1.Ayet )  “İlim Çin'de de olsa ona tâlip olun. Çünkü ilim her Müslümana farzdır.”  (Beyhakî, Şuabu’l-İman-Beyrut,1410, 2/253).   Yukarda da görüldüğü üzere İslamın ilim, eğitim ve öğretime büyük önem vermektedir.   1.İslam Medeniyetinde İlim ve Eğitim Kurumları   Peygamber efendimiz döneminde mescidin hemen yanında eğitim-öğretim kurumu olarak Suffe" kurulmuştur. Bunun yanında çocukların eğitim öğretimi için küttab adlı kurumlar var olagelmiştir. Emeviler döneminde ilim faaliyetlerine de önem verilmiştir. Hadislerin derlenmesi ve İslam tarihi çalışmalarıyla tıp ilmine özel önem verilmiştir.  A.Beytülhikme  Abbasi Halifesi Mansur döneminde "Hazinet'ül Hikme" adıyla ilk kurumsal faaliyet başladı.Bu kurumda Yunanca, Sanskritçe,Süryanice ve Farsça gibi dillerden çeviriler yapılmaya başlandı. Abbasi Halifesi Me'mun döneminde Hazinet'ül Hikme büyüyerek bir akademi haline geldi ve B...

 Orta Çağ (476-1453) 476 Batı Roma İmparatorluğu'nun    yıkılışından 1453'de İstanbul'un fethine kadar geçen çağdır. Başlıca siyasi olaylar 651 Sasani Devleti'nin yıkılması 711 Vizigot Krallığı'nın yıkılması 1000 İslamiyetin Hindistan'da yayılmaya başlaması 1054 Hristiyanlıktaki Katolik-Ortodoks bölünmesi 1196 Moğol İmparatorluğu'nun kurulması 1215 İngiltere'de Magna Carta'nın ilanı 1227 Moğol İmparatorluğu'nun parçalanması 1295 İngiltere'de parlamenter sisteme geçilmesi 1337-1453 Yüzyıl Savaşları 1347-1351 Avrupa'da Veba Salgını Orta Çağın Önemli Siyasi Yapıları A. Siyasi Tarihler 1.Avrupa Roma imparatorluğu yıkılınca kimler nereleri aldı? a.Vizigotlar Galya ve İspanya'yı b.Burgonlar Rhone Vadisini c.Franklar ve Alamanlar Galya'nın kuzeydoğusunu d.Vandallar Kartaca merkezli olarak Kuzeybatı Afrika'yı  Bu barbar kavimler birbirleriyle de mücadele ettiler.  Franklar  Fransa'da devlet kurdular.

1.Bilim,insanlığın ortak mirasının ürünüdür Bu demektir ki sadece bir medeniyete ait değildir. 2. İnsanların günlük ihtiyaçlarının karşılanması sonucu bilim ve teknik gelişmiştir. 3. Astronomi,coğrafya, tıb ve benzeri bilimler gözlem yöntemiyle gelişmişlerdir. 4.Tarım yapılırken mevsimlerin gözlenmesi ihtiyacının doğması astronominin gelişmesini sağlamıştır. ( Nitekim bunun için Mezopotamyada Zigguratlarda gözlem yapılmıştır.) 5.Tarımda  arazi sınırlarının belirlenmesi ve ürünlerin ölçülmesi ihtiyacı matematiğin gelişmesini sağlamıştır. 6.Ölümsüzlük ve uzun yaşama arzusu  tıp biliminin gelişmesini sağlamıştır. 7.Coğrafya, matematik ve tarihle iç içe gelişmiştir. Strabon, “Coğrafya” adlı kitabı yazmıştır.  

1.Mezopotamya A. Genel olarak:Ulaşım, mimarlık, madencilik, çömlekçilik, dokumacılık, çiftçilik , kanal yapımında, tarım,matematik ve geometride gelişmişlerdir. B.Sümerler: Çivi Yazısı icadı,Zigguratlar, astronomi ve ilk yazılı kanunlar. C.Babiller: mimari,Hammurabi Kanunları. D.Asurlular: ticarî koloniler,Anadolu'ya yazı ve tarihî çağların getirilmesi. 2.İran A.Satraplık denilen eyalet sistemi. B.Posta teşkilatı. C.Kral yolu ( Sardes'ten  Sus'a kadar). 3.Hint A.Matematikte sıfırı (0) keşfettiler. Ancak sayı olarak kabul etmediler. 4.Çin A.Barut,pusula,kağıt,matbaa aletleri. B.Güneş lekeleri C.Geleneksel tıbb( akupunktur v.b.) 5.Ege Yunan A.Seçim,cumhuriyet ve demokrasi. B.Botanik, zooloji ilimlerinin temeli C.Miletli  Thales (Tales) ve Pythagoras (Pisagor); matematik, astronomi  ve felsefe alanında çalışma 6.Anadolu  A.Hititler: Pankuş Meclisi,Tavananna Kraliçesi,Hitit kanunları ( Özellikle Kadın hakları alanında),Anallar( Tarafsız Tarihçilik)...

A.Boylardan  Devlete Türkiye Selçuklu Devleti'nin Oluşma Süreci 1.Türk toplum ve devlet yapısı yukardaki şekilde oluşmaktaydı.  2.Selçuk Bey, böyle teşkilatlanmış Oğuz Yabgu Devleti'nde subaşı (komutan) bir anlaşmazlıkla ordan ayrıldı Selçuk Oğuzları. Cent Şehrine geldiler ve burada Müslüman oldular. 3.Torunları  Tuğrul ve Çağrı Beyler vaktinde bağımsız Selçuklu Devleti kuruldu. 4.Onlardan sonra Alp Arslan vaktinde Anadolu Türk yurdu yapıldı.  5.Bunun sonucunda Türkiye Selçuklu Devleti kuruldu. Oğuzların Türkiye Selçuklu'ya kadar giden  tarihî süreci: Kök Türk -->Uygurlar --> Oğuz Yabgu--> Büyük Selçuklu-->Türkiye Selçuklu Türklerin Anadolu'da  devletleşmesini  etkileyen faktörler: 1.Bizansın otorite kaybı 2.Anadolu'daki  dinî ve sosyal belirsizlikler 3.Anadolu halkının güven ihtiyacı 4.Türklerin teşkilatçı yapısı B.Devlet Yönetimi Türkiye Selçuklu Devleti’nin başında Selçuklu soyund...

Milletlerarası ilişkileri aydınlatır ve bunların düzenlenmesine yardımcı olur. Devletlerarası anlaşmazlıkların  barış yolu ile çözümlenmesine katkıda bulunur. Vatan ve millet sevgisini artırır. Milli birlik ve bütünlük duygusunun gelişmesine katkıda bulunur. İnsanların  analizlerinin ve düşüncelerinin gelişmesine katkıda bulunur. Bir millet, tarihinin dünya tarihindeki yerine bakarak, karşılaştığı sorunların çözümünde yeni yorumlar  geliştirebilir. Günün kavramı  Anakronizm:   Türk Dil Kurumuna göre  “tarihlendirmede yanılgı içerisinde bulunma”   demek olan anakronizm, bir olayın tarihi ve çağı üzerinde yanılma, tarih ve çağları birbirine karıştırma şeklinde tanımlanmaktadır.     Misal 1: 1308 yılında yıkılan Türkiye Selçuklu Devleti vaktinde olan Babailer isyanını 1789 'da olan Fransız İhtilalinden sonra dünyaya   yayılan kavramlarla açıklamak.        Misal 2 :  ...

Bağımsız olduğu  yer:  Horasan. Kurucusu: Selçuk Bey. Bağımsızlığı Sağlayan : Tuğrul Bey . Selçuklular, Oğuzların Üçok kolunun Kınık boyundandır. Büyük Selçuklu Devleti’ne, bu boydan olan Selçuk Bey adını verdi. Selçuk Bey, Oğuzlar Devleti’nde subaşı iken, Oğuz Devleti’nin hükümdarı ile arasında çıkan anlaşmazlık yüzünden kendisine bağlı ordularla güneye inerek Seyhun ırmağı yakınlarındaki Cent şehrine yerleşti (930-935). Selçuk Bey:  1.Cent şehrinde İslamiyet’i kabul etti.   2.Bir çok Türk boyunu yönetimi altına aldı.   3.Samanoğulları ile Karahanlılar arasındaki savaşta, daha güçsüz olan Samanoğullarına yardım etti. Karşılığında toprak aldı.  Arslan Yabgu:  Selçuk Bey’in ölümünden sonra yerine oğlu Arslan Yabgu geçti.  Selçukluların güçlenmesini istemeyen Gazneli Mahmut, Arslan Yabgu’yu tutuklattı ve hapsetti. Tuğrul ve Çağrı Beyler: Tuğrul ve Çağrı beyler, iki kardeş olarak toprakları parçalamadan aralarınd...

1.Karahanlılar döneminde Türk-İslam  medeniyetinin temelleri  atılmıştır. 2.Gazneliler , İslami dönem Türk devlet teşkilatının aktarılmasına köprü  oldular. 3.İslamiyetten sonra eskiden kullanılan  "il" yerine "devlet" ve "mülk" kelimeleri kullanılmaya başlanmıştır. 4.Türk Cihan hakimiyeti mefkuresi, cihat anlayışına dönüşmüştür. 5."Kut"  anlayışı yerini   " Allah'ın nasibi veya takdiri" ne bırakmıştır. 6.Hükümdar ünvanları olarak önce Karahanlılarda "Buğra Han" ve " İlig Han" , Gaznelilerden itibaren ise "emir" veya " sultan" gibi isim veya lakaplar  kullanılmıştır.       Not: Sultan ünvanını ilk kullanan Gazneli Mahmut'tur. 7.Hükümdarlığın halifece onaylanması,halife adına hutbe okutulması ve  paraların üzerine halifenin isminin yazılması İslami dönemle birlikte gelen değişikliklerdendir.    8.Hükümdarlar tıraz adı verilen süslemeli elbiseler giymeye başladılar.    9.Hükümdar...

Hakimiyet Sahası:   Afganistan, Hindistan ve İran. Kurucusu:  Alp Tigin Başkenti:  Gazne Tarih: 963-1187  Devletin en parlak dönemini yaşatan Gazneli Mahmut döneminde devlet en geniş sınırlara ulaştı.  Gazneli Mahmut Hindistan’a 17 sefer yaptı. Bu seferler sonucunda İslamiyet Hindistan’a yayıldı.  Abbasi halifeliğini Şii Büveyh oğullarının baskısından kurtardı. Halife, Gazneli Mahmut’a “Sultan” unvanını verdi.  Gazne Devleti, 1187 yılında Gurlular (Afganlı bir millet) tarafından yıkıldı. Gaznelilerin Yıkılış Sebepleri: A.Selçuklularla yapılan Dandanakan Savaşından sonra devletin zayıflamaya başlaması. B.Ülkede iç karışıklıkların çıkması.

Uygur Devleti'nin yıkılmasından sonra Karluk, Yağma,Çiğil ve Tuhsi Türkleri tarafından Türkistan'da kurulmuştur.  Kurucusu:Bilge Kül Kadir Han 1.  932 yılında Satuk Buğra Han  Abdülkerim adını alarak müslüman oldu.Onun devrinde İslamiyet resmi din kabul edildi. -->2. Orta Asya'da kurulan ilk Türk-İslam devletidir.    -->3.İlk Türk İslam eserleri bu dönemde verilmiştir. 4.Yusuf Kadir Han döneminde de en parlak dönemini yaşamıştır.  5.Taht kavgaları sonucu Doğu Karahanlılar ve Batı Karahanlılar diye ikiye ayrıldılar (1046). Doğu Karahanlılar 1130'da Karahıtaylar; Batı Karahanlılar ise 1211'de Harzemşahlar tarafından yıkıldılar.

Türk-İslam Tarihindeki Başlıca Siyasî Gelişmeler 751   Talas Savaşı 840   Karahanlı Devleti'nin Kuruluşu 963   Gazneli Devleti'nin Kuruluşu 1040 Büyük Selçuklu Devleti'nin Kuruluşu          Dandanakan Savaşı 1048 Pasinler Muharebesi 1071 Malazgirt Muharebesi 1077  Türkiye Selçuklu Devleti'nin Kurulması 1097 Harzemşahlar Devleti'nin Kurulması 1157 Büyük Selçuklu Devleti'nin Yıkılması 1187 Gazneli Devleti'nin Yıkılması 1212 Karahanlı Devleti'nin Yıkılması 1230 Harzemşahlar Devleti'nin Yıkılması Anahtar Kelimeler: Benzerlik,dostluk,Talas TÜRKLERİN İSLÂMİYETİ KABULÜNÜN NEDENLERİ 1-Eski Türk dini ile İslamiyet arasındaki benzerlik: a-Tek tanrı inancı b-Ahiret inancı    c-Hac ve kurban ibadetlerine benzer ibadetlerin varlığı  2-Türklerde aile kavramına ,namusa,temizliğe verilen önem ile İslamiyetin değerler sisteminin benzeşmesi. 3. İslamiyetteki cihat ve gaza anlayışı ile  Türk-Cihan hakimiyeti düşüncesini...

İlim Adamının İsmi Doğum-Ölüm Çalıştığı Alanlar Keşifleri Eserleri Ali Kuşçu 15. yy başı – 1474     Semerkant Astronom, Matematikçi, Dil bilimci, Kelamcı Başarılı astronomik ölçümler Fethiye (astronomi) Muhammediye (Matematik) Şerh-i Zici Uluğ Beğ (astronomi) ve diğer eserler Gazali (Huccet’ul İslam) 1058-1111 Horasan İslam Fıkhı,Felsefe,Tasavvuf Devrindeki dinî tartışmaları çözüme kavuşturmuştur. İhya-Ulumud-din, El-Munkızu- Mined-Dalal Cabir Bin Hayyan 721 – 815 Horasan ? Kimyacı, Eczacı, Hekim, Astronom, Metalurji bilgini, Matematikçi, Filozof Modern Kimyanın kurucusudur. Kitâb-ül-Beyân – Kitâb-ül-Hacer Kitâb-ün-Nûr – Kitâb-ül-İzâh Ve diğer eserleri El-Battani 850(?) – 929 Harran Astronom, Matematikçi, Fizikçi, Mühendis Sinüs, kosinüs, tanjant, kotanjant, sekant ve kosekantı gerçek anlamda ilk d...