Türkistan'dan Türkiye'ye Sosyal Yaşam ve Ekonomi

-
Türkistan'dan Türkiye'ye: Sosyal Yaşam ve Ekonomi | Çalışma Kağıdı

Türkistan'dan Türkiye'ye Tarihsel Yolculuk

Sosyal Yapı, Ekonomik Dinamikler ve Kültürel Süreklilik

1. Sosyal Yapı: Oguş'tan İl'e Toplumsal Dokusu

Türk sosyal yapısı, birbirine sıkı sıkıya bağlı basamaklardan oluşur. Bu yapı, hem Orta Asya steplerinde hem de Anadolu topraklarında Türk devletlerinin uzun ömürlü olmasını sağlamıştır.

Kavram Karşılığı Önemi
Oguş Aile Toplumun en temel ve kutsal birimi.
Urug Sülale Ailelerin birleşmesiyle oluşan dayanışma grubu.
Bodun Boy/Millet Siyasi birliğin temel taşı, ortak kimlik.
İl (El) Devlet Töre ile yönetilen en üst teşkilat.

2. Ekonomik Faaliyetler: Bozkır Ekonomisinden Şehir Ekonomisine

Türklerin ekonomik hayatı coğrafya ile şekillenmiştir. Türkistan'da hayvancılık ve İpek Yolu ticareti hakimken, Anadolu'da buna tarım ve Ahilik teşkilatı eklenmiştir.

  • Türkistan Süreci: Atlı göçebe yaşam, deri işleme, dokumacılık ve madencilik (demir).
  • Türkiye Süreci: Kervansaraylar aracılığıyla uluslararası ticaret, vakıf sistemi ve esnaf örgütlenmesi.
Maarif Modeli Bakışı: Türklerde ekonomi sadece kâr amacı gütmez; "infak" ve "vakıf" kültürüyle toplumsal adaleti sağlama aracıdır.

3. Sosyal Hayatta Dönüm Noktaları

Türklerin göçebe kültürden yerleşik hayata geçişi (Uygurlar dönemi ve Anadolu'nun fethi), sosyal yaşamda köklü değişimler yaratmıştır:

  • Yayla-Kışlak Hayatı: Mevsimlik değişimlerin getirdiği disiplin ve hareketlilik.
  • Töre: Yazısız hukuk kurallarının toplumsal huzuru sağlamadaki rolü.
  • Kadının Yeri: Hatunların yönetimde söz sahibi olması ve sosyal hayattaki aktifliği.

Öğrenci Uygulama Etkinliği

Soru: Selçuklu ve Osmanlı döneminde inşa edilen Kervansaraylar, bugünün ekonomik dünyasında hangi kurum veya yapılarla benzerlik gösterir? Karşılaştırınız.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli - Tarih ve Kültür Serisi | 2025


Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Yüzyıl Hesaplamaları

-
Resim
 Milattan Sonraki tarihler için aşağıdaki şekilde hesaplarız. Tarihimiz eğer iki basamaklı veya tek basamaklı ise 1. yüzyıldır. Örnek: 59 ⇒ 1. yy 7⇒ 1. yy 87 ⇒ 1. yy Tarihimiz eğer üç basamaklı ise yüzler basamağına 1 ekliyoruz. Örnek: 600 ⇒ 6 + 1 = 7. yy 857 ⇒ 8 + 1 = 9. yy 0-25 yüzyılın 1. çeyrek 25-50 yüzyılın 2.çeyrek 50-75 yüzyılın 3.çeyrek 75-100 yüzyılın 4.çeyrek 0-50 yüzyılın ilk yarısı 50- 100 yüzyılın ikinci yarısı Yüzyılın hangi yarısında olduğunu öğrenmek için verilen yılın son iki rakamına bakmak gerekir. son iki rakama göre; M.Ö 0-49 II. yarı 50-99 I. yarı Aynı şekilde verilen yılın kaçıncı çeyrekte olduğunu görmek için yine son iki rakama bakılır. son iki rakama göre; M.Ö 0-24 IV. çeyrek 25-49 III. çeyrek 50-74 II. çeyrek 75-99 I. çeyrek Soru: MÖ 1383 yılı, kaçıncı yüzyıl...
Devamını Oku

Hz. Peygamberin Temsil Görevi

-
Hz. Muhammed’in (s.a.v.) Temsil Görevi Hz. Muhammed’in (s.a.v.) bir diğer görevi ise temsildir. Temsil sözlükte “simge, örnek olma, belirgin özellikleri ile yansıtma, birinin veya bir topluluğun adına davranma” gibi anlamlara gelir. Hz. Muhammed (s.a.v.), gerek ümmeti gerekse tüm insanlık için dinî ve dünyevi konularda en güzel örnek olmuştur. Kur’an-ı Kerim’de  “İçinizde Allah’ın lütfuna ve ahiret gününe umut bağlayanlar, Allah’ı çokça ananlar için hiç şüphe yok ki Resulullah’ta güzel bir örneklik vardır.”  ayetiyle bu konuya dikkat çekilmiştir. Hz. Peygamber de  “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim. ”buyurarak temsil görevine işaret etmiştir. Kur’an’ın ilk muhatabı olan Hz. Peygamber onu en iyi şekilde anlamış ve yaşamıştır. Böylece söz, fiil ve davranışlarıyla insanlara örnek olmuştur. Onun ahlakını en güzel şekilde tarif eden kişi, Hz. Aişe (r.a.) olmuştur. Hz. Peygamber’in ahlakının nasıl olduğunu sorulduğunda Hz. Aişe (r.a.): “Siz hiç Kur’an okumuyor m...
Devamını Oku

OSMANLI’DA SÖZLÜ VE YAZILI KÜLTÜR

-
Sözlü kültür Eski Türk destanlarında, şiirlerinde yer alan  temalar  Osmanlıların kuruluş döneminde Rumeli’ye gerçekleştirdiği fetih hareketlerine de yansımıştır. Osmanlı esnaf teşkilatı içinde yetişen saz şairleri  bu  sözlü kültürü devam ettirmişlerdir.Örnek: Köroğlu. XV. yüzyıldan itibaren en çok görülen sözlü edebiyat ürünü halk hikâyeleridir. Örnek:  Ferhat ile Şirin, Arzu ile Kamber . Ayrıca  Yazıcıoğlu Mehmed’in Hz. Muhammed’i anlatan Muhammediyye,  Kur’an-ı Kerim’den sonra en çok okunan kitap olmuştur. Köy seyirlik oyunları, kukla, karagöz, meddah ve orta oyunu, sözlü kültürel geleneğin en zengin unsurlarını taşıyan tiyatro örnekleridir. Edirne ve Topkapı saraylarında başlatılan helva sohbetleri de bir başka sözlü kültür geleneği olarak Osmanlı’daki üst ve orta sınıfı bir araya getirmiştir.  Türkülerin, ilahilerin, marşların söylendiği, oyunların oynandığı bu toplantılar XX. yüzyılın ilk yarısına kadar sürmüştür. Yazılı K...
Devamını Oku